Προς μια κοινωνία της λιτής αφθονίας

by Serge Latouche, Βασίλης Παπακριβόπουλος (Translator)

Ορισμένοι ορκίζονται στο όνομά της τη στιγμή που κάποιοι προσβάλλονται και μόνο στο άκουσμά της. Ποιο είναι άραγε το ακριβές περιεχόμενο της αποανάπτυξης, μια και δεν φαίνεται να είναι το ίδιο και για τους μεν και για τους δε; Το σημαντικότερο όμως είναι ότι γύρω από αυτή την έννοια έχουν προκύψει πολλές διαμάχες και παρανοήσεις. Μάλιστα, πολλοί είναι οι αντίπαλοι αυτής της ιδέας οι οποίοι χρησιμοποιούν -λιγότερο ή περισσότερο- κακόπιστα επιχειρήματα.

Οι επικρίσεις κάνουν την εμφάνισή τους τόσο από τα δεξιά, όσο και από τα αριστερά: Χωρίς την οικονομική μεγέθυνση, πώς είναι δυνατόν να εξαλείψουμε την εξαθλίωση στις χώρες μας; Τι νόημα μπορεί να έχει η αποανάπτυξη για τις χώρες του Νότου; Και ποιος θα υποστηρίξει παρόμοιο εγχείρημα; Οι εργάτες; Η μεσαία τάξη; Μήπως θα ήταν καλύτερα να περιοριστεί η οικονομική μεγέθυνση στην παραγωγή υπηρεσιών ή στην παραγωγή εμπορευματοποιημένης αξίας;

Ο Σερζ Λατούς καταγράφει όλα αυτά τα ερωτήματα -στα οποία περιλαμβάνονται γνήσιες ανησυχίες και λανθασμένες ιδέες που κυκλοφορούν γύρω μας- για να τους δώσει ακριβείς και τεκμηριωμένες απαντήσεις οι οποίες βάζουν τέλος στις φαντασμαγορικές ανησυχίες που περιβάλλουν αυτή την έννοια.

Όχι, η αποανάπτυξη δεν είναι συνώνυμη της μηδενικής οικονομικής μεγέθυνσης, ούτε και τεχνοφοβική. Δεν πρόκειται για ένα αντινεωτερικό πρόγραμμα που θα μας γυρίσει πίσω στη ζωή των σπηλαίων, ούτε για πρόγραμμα που επιδιώκει να παλινορθώσει μια πατριαρχική τάξη πραγμάτων που επικεντρώνεται στον κοινοτισμό, ούτε και για ένα εργαλείο που θα μας μετατρέψει όλους σε άνεργους.

Εάν έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε έναν διαφορετικό ορισμό για την αποανάπτυξη, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Σερζ Λατούς μάς μιλάει για την κοινωνία της λιτής αφθονίας: αυτή είναι η οικονομική και η πολιτική μετάβαση που μας προτείνει.

210 pages, Paperback

First published April 1, 2011

About the author

Serge Latouche (born January 12, 1940) is a French emeritus professor of economics at the University of Paris-Sud. He holds a degree in political sciences, in philosophy and in economy.

Latouche is a specialist in North-South economic and cultural relations, and in the epistemology of the social sciences. He has developed a critical theory towards economic orthodoxy. He denounces economism, utilitarianism in social sciences, consumer society and the notion of sustainable development. He particularly criticizes the notions of economic efficiency and economic rationalism. He is one of the thinkers and most renowned partisans of the degrowth theory. Latouche has also published in the Revue du Mauss, a French anti-utilitarian journal.

Reviews

[Emre · Rating 5 out of 5]

Okuduğum en güzel kitaplardan biri. İçerik olarak çok yoğun, o sebeple her bir cümlenin üzerinde durarak okunması gerekiyor. Dahası üslubu da çok başarılı. Yazar bu kadar yoğun bir kitabı hiç sıkmadan okutuyor size. Ben bilginin bu kadar güzel sunulmasını çok takdir ediyorum. Herkesin yapamayacağı bir iş ortaya çıkmış.

Aşağıda kitaptan yaptığım çıkarımlar bulunuyor. Özetle; içinde yaşadığımız ekonomik sistem sürdürülemez. Sürdürülmesine de gerek yoktur. Özgün, yerel olan her şeyi yok etmekte, yazarın tabiri ile tüketim virüsünü yaymaktadır. Klasik iktisadın öngördüğü üzere daha fazla tüketmek daha mutlu/huzurlu/tatmin edici bir hayat mı demektir? Bu sorunun cevabının evet olmadığını hepimiz çok iyi biliyoruz.

Büyüme hayali, alt sınıfların bir gün refaha ulaşacağını vaad eder. Fakat bu hayal tamamen sınıfsal bir kandırmadır. Yazar kitapta büyüme kavramının toksik bir hal aldığından bahsediyor. Büyüme fantezisinin gezegeni ve toplumu kaçınılmaz bir sona götürdüğünü iddia ediyor. Fakat sistem aynı bir bisiklet sürücüsü gibi varlığını sürdürmek için pedallara basmak zorundadır. Hepimizin bildiği gibi azalan verimler yasası gereğince yatırımların verimliliği gittikçe azalmakta, gezegeninin fiziksel limitlerine ulaşılmaktadır.

Kitapta çok güzel bir benzetme bulunuyor: "Klasik iktisatçılar teknolojide ve bunun vesilesi ile verimlilikteki artışlarla büyümenin teorik sınırlarının sürekli olarak artacağını varsaymaktadırlar. Halbuki bu şuna benzektedir: “hamurdaki azalmayı telafi etmek ve daha fazla pizza elde etmek için fırın sayısını artırmak, ve onları daha kusursuz hale getirmek ya da aşçı sayısını artırmak yeterli olacakmış gibi yapmaya benziyor. Ne yazık ki gerçekler inatçıdır. Fırın ve aşçı sayısının artırılmasının un yokluğunu telafi edemeyeceği noktaya geliyoruz."

[Veciye Taşcı · Rating 5 out of 5]

This is a rich book in which the author develops his arguments through extensive references to economists, sociologists, philosophers, and others. Perhaps for that reason, I found it challenging to follow the development of arguments. My lack of prior reading on degrowth theory certainly contributed to this. I wish to reread and internalize it.

Those are some parts from the book:
"Degrowth represents an exit from the consumer society."
We’re approaching the point where adding more ovens and chefs can no longer compensate for the lack of flour.
Live simply so that others may simply live (Mahatma Gandhi)"

[Marie-anaïs Rostaing · Rating 3 out of 5]

Ce livre est un manuel pour défendre la décroissance en société quand l'oncle Robert vous dira " nan mais c'est nawak on peut pas vivre sans croissance", puisqu'il examine un par un les critiques les plus courantes faites à la décroissance pour es réfuter. En revanche, ce n'est pas le meilleur livre pour se familiariser avec le sujet, l'auteur s'adressant surtout à des lecteurs déjà convaincus par le concept.