A Siamese Tragedy: Development and Disintegration in Modern Thailand

by Walden F. Bello, Shea Cunningham, Kheng Poh Li

Even before the catastrophic collapse of 1997-98, the Thai economic miracle of the previous decade had feet of clay A Siamese Tragedy critique the failing economic system that has propelled the Thai people down an unsustainable path, and looks at how it can build an economic system that cares for its people and its natural resources.

Genres: History

267 pages, Paperback

First published February 15, 1999

Reviews

[Kin]

เป็นหนังสือที่ดีมาก ๆ ขอบคุณพี่โก้ที่แปลหนังสือเล่มนี้จริง ๆ เราเห็นหลายประเด็นที่คนที่เกิดหลัง 2530 (และแน่นอน คนรุ่น 40 มาแล้ว) คงนึกภาพเชิงรายละเอียดไม่ออกจริง ๆ ว่าเกิดอะไรขึ้นกับการพัฒนาประเทศหลังการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและการเมืองในไทยและในโลก ในช่วงสองสามทศวรรษ ระหว่าง 2520-2540 บ้าง และแน่นอนว่า การเข้าใจความรู้สึกนึกคิดของคนรุ่นนี้ ก็ช่วยให้เข้าใจความรู้สึกนึกคิดที่พวกเขา โดยเฉพาะกลุ่มคนรุ่นที่ไม่เคยเป็นมิตรกับทุนนิยมตะวันตกอยู่เป็นทุนเดิมอยู่แล้ว ที่มองเห็นว่า แทนที่ความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองหลังจาก 2535 หรือรัฐธรรมนูญ 40 จะสร้างผู้นำที่เป็นทางเลือกอื่น เรากลับได้ผู้นำที่โปรทุนนิยม ที่เลวร้ายบัดซบอยู่แล้วในสายตาพวกเขา

จริง ๆ เราว่า กระแสเกลียดชังทุนนิยมในไทยนี่น่าสนใจมาตลอด (นอกเรื่อง เราชอบการพยายามอธิบายความคิดต่อต้านทุนนิยมของฉัตรทิพย์และคณะ ในบทความของธงชัยมาก) การต่อต้านทุนแบบนี้ เกิดขึ้นพร้อมกับการตั้งคำถามถึงทุน และประชาธิปไตย ในโลกตะวันตก ปัญหาคือ กระแสต่อต้านทุนไทยนั้นไม่เคยไปสุดเลย ไม่เคยเห็นจริง ๆ ว่า วงจรของความอยุติธรรมเหล่านี้มันเกี่ยวพันไปถึงไหนต่อไหน เราจึงได้แต่การวิพากษ์ทุนแบบกั๊ก ๆ ด้วยมุมมองแบบคุณค่าความเป็นไทย หรือความเป็นตะวันออก ที่สุดท้าย มันไม่ได้พาเราหนีห่างไปจากทุนนิยม แต่กลับทำลายรากฐานของประชาธิปไตย ซึ่งเป็นระบอบการปกครองไม่กี่อย่างเท่าที่เราจะนึกกันออก ที่อย่างน้อยก็ช่วยให้เราต่อสู้กับทุนได้อย่างไม่นองเลือดกันง่าย ๆ (โดยเฉพาะเมื่อเราจำนวนหนึ่งถูกสอนให้กลัวตายกันอยู่แล้ว)แม้จะถูกโจมตีอยู่เสมอถึงความไร้ประสิทธิภาพของมัน

ในทางกลับกัน คุณค่าความเป็นไทยหรือตะวันออก โดยเฉพาะ ชุดความเชื่อทางศีลธรรม ไม่ได้ทำลายทุนนิยม และไม่ได้แม้แต่จะเป็นปรปักษ์กัน ถึงที่สุด มันจึงเสนอทางเลือกให้เราอย่างจำกัด สิ่งนี้ผนวกรวมกับเข้ากับ เอกลักษณ์ของทุน ไม่ว่าในยุคสมัยใด ๆ ที่ทำให้เราเชื่อว่า (1) ระบบเศรษฐกิจอื่น ๆ นั้นเป็นไปไม่ได้ และมีเพียงระบบเดียวที่เปิดโอกาสให้ทุกคนสร้างชีวิตและนึกฝันถึงชีวิตที่ดีกว่าได้จริง ๆ อย่างไรก็ตาม (2) หากเกิดความผิดพลาดหรือล้มเหลว นั่นก็เป็นเพราะอย่างอื่นเท่านั้น

การผลักภาระความรับผิดชอบให้กลายเป็นเรื่องส่วนตัว และโทษว่า ความฝันหรือการกระทำที่ชั่วร้ายของมนุษย์คนใดคนหนึ่งหรือกลุ่มหนึ่ง เป็นต้นเหตุของความเสื่อมทรามต่าง ๆ ของทุนและคุณค่าแบบไทย ๆ นั้นสอดคล้องกันอย่างยิ่ง สิ่งที่เราเห็นจึงเป็นเพียงทางออกที่ลดทอนความซับซ้อนมากมาย เช่น การกลับไปถูกอบรบสั่งสอนและควบคุมตัวเองอย่างตื้นเขิน และไม่อาจใฝ่ฝันถึงอะไรที่ไปไกลกว่านั้นได้

แน่นอน คงเถียงได้อยู่แล้วว่านี่ไม่เคยเป็นการต่อต้านทุนนิยมแบบกระแสฝ่ายซ้ายในยุคเปลี่ยนผ่านก่อนหลัง 2500 เลย แต่ที่เห็น ๆ กันอยู่ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา ทุนได้กลายเป็นปิศาจเชิงศีลธรรมที่ถาวร และไม่ได้เป็นระบอบเศรษฐกิจที่เป็นปัญหาเลยในสายตาของเราทั่วไป

ถึงที่สุด สังคมเราคงไม่ได้ถึงขั้นไม่มีระบอบการปกครองในอุดมคติแบบที่นิธิว่าไว้ แต่อุดมคติที่มีนั้นห่างไกลจากการยกระดับชีวิตของผู้คนทั้งสังคมให้ดีขึ้นกว่าเดิมไปมาก เราขอระบอบการปกครองใดก็ได้ที่เราสงบสุข และระบอบของความสุขพร้อมจะทำให้เราอะไรที่ไม่เป็นธรรมได้มาก พอ ๆ กับการเพิกเฉยต่อความไม่เป็นธรรมอื่น ๆ ด้วยการเบือนหน้าหนีไปง่าย ๆ หรือไม่ก็ต่อสู้กับมันอย่างจำกัดจำเขี่ย เพียงเพราะเราทึกทักว่า สิ่งนั้นจะไม่เป็นธรรมได้อย่างไร.