Jump to ratings and reviews
Rate this book

Συντηρητισμός και ριζοσπαστική Δεξιά: Παραδοσιοκρατία, αντίδραση και αντεπανάσταση στην Ευρώπη, 1770-1945

Rate this book
Σε αντίθεση με τις πολυάριθμες μελέτες που έχουν αφιερωθεί στην αριστερά και τον φιλελευθερισμό, η ιστορία του συντηρητισμού στη νεότερη Ευρώπη μένει ένα παραμελημένο θέμα. Κι όμως, επί ενάμισι αιώνα οι συντηρητικοί διατήρησαν μια εντυπωσιακή πολιτική κυριαρχία, αντλώντας ισχυρή υποστήριξη απ' όλους τους τομείς της κοινωνίας: ελίτ που φοβούνταν την επιχειρηματική δραστηριότητα και τις δημοκρατικές εκλογές· κληρικοί που υπερασπίζονταν τις εξουσίες και τα προνόμια της Εκκλησίας ενάντια στον κοσμικό φιλελευθερισμό· τεχνίτες που αντιστέκονταν στην τεχνολογία των μηχανών και την ελεύθερη επιχείρηση· χωρικοί που εξίσωναν την πόλη με την ηθική παρακμή· μικροεπαγγελματίες που αισθάνονταν να απειλούνται από "σκοτεινές" ή ξένες δυνάμεις... Στα τέλη του 19ου αιώνα μάλιστα η διάβρωση των παραδοσιακών οικονομικών συμφερόντων και κοινωνικών αξιών γεννούσε ολοένα περισσότερους ριζοσπάστες συντηρητικούς έτοιμους, σύμφωνα με τη δυσοίωνη αποστροφή του Σαρλ Μωρράς, ν' ανατρέψουν τους σύγχρονους θεσμούς με όλα τα μέσα, ακόμη και τα νόμιμα.
Η συνοπτική και διαυγής έρευνα του καθηγητή Βάις είναι χρήσιμη για τον ειδικό όσο και τον απλό αναγνώστη. Δίνοντας έμφαση στο ρόλο των θεωρητικών του συντηρητισμού, ο καθηγητής Βάις επιδέξια συσχετίζει τις ιδέες τους με τα κύρια μοτίβα της αφήγησής του: την καταστολή του επαναστατικού φιλελευθερισμού στα χρόνια του Μέττερνιχ, την άνοδο του συντηρητικού εθνικισμού υπό τον Ναπολέοντα Γ΄ και τον Βίσμαρκ, και την ανάδυση της ριζοσπαστικής δεξιάς και του φασισμού στη Γαλλία, την Αυστρία και την Γερμανία.

Περιεχόμενα
ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
1. Ο ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΥΡΩΠΗ
2. Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
Έντμουντ Μπερκ
Η αντεπανάσταση
3. Ο ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΑ ΚΑΙ Η ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΡΙΣΗ
Πρωσία
Αυστρία
Η Ιερά Συμμαχία
4. Ο ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΥ
Άνταμ Μύλλερ
Η Παλινόρθωση
Κάρολος Ι΄
5. ΟΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ 1848
Κάρολος Μάρλο
Οι συντηρητικοί νικητές
6. Ο ΝΕΟΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟΣ, 1850-1890
Βίσμαρκ
Χάινριχ φον Τράιτσκε
7. Ο ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Η Υπόθεση Ντρέυφους
Η αντεπίθεση των δημοκρατικών
8. Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΔΕΞΙΑΣ, 1890-1914
Αυστρία
Ο δρόμος προς τον πόλεμο
9. Η ΓΑΛΛΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟ 1918
Οι συνέπειες του πολέμου
Η μεσοπολεμική Γαλλία
Το καθεστώς του Βισύ
10. Η ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΔΕΞΙΑ ΣΤΗΝ ΑΥΣΤΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ, 1918-1945
Η Αυστρία
Οι Ναζί
Η κατάληψη της εξουσίας
Ο πόλεμος
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

244 pages, Paperback

First published January 1, 1977

45 people want to read

About the author

John Weiss

143 books5 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
17 (40%)
4 stars
15 (35%)
3 stars
4 (9%)
2 stars
5 (11%)
1 star
1 (2%)
Displaying 1 - 8 of 8 reviews
Profile Image for Φώτης Καραμπεσίνης.
435 reviews223 followers
February 10, 2021
Ενδιαφέρον κείμενο, αν και θα προτιμούσα μεγαλύτερη ανάπτυξη στα επιμέρους.
Λειτουργεί περισσότερο ως εισαγωγή - και το καταφέρνει πολύ καλά.
Profile Image for Zaphirenia.
290 reviews219 followers
September 13, 2020
Εν αρχή ην η Γαλλική Επανάσταση.

Αυτό το κοσμοϊστορικό γεγονός που συγκλόνισε την Ευρώπη στα τέλη του 18ου αιώνα, που άφησε μια βαριά κληρονομιά βίας και αίματος αλλα και που προσέφερε γόνιμο έδαφος στον ορθολογισμό, την ανάδυση των φιλελευθερων ιδεών και - κυρίως από τον Ναπολέοντα και εντεύθεν - την ανάπτυξη της έννοιας της εθνικής ταυτότητας. Μια μεγάλη βόμβα στον τρόπο σκέψης και την πολιτική και κοινωνική ζωή, μια ισχυρή δραστική δυναμη.

Δράση και αντίδραση.

Το βιβλίο αυτό είναι πολύ σαφές τι πραγματευεται ήδη από τον τίτλο του. Οι συντηρητικές ιδέες υπήρχαν πριν τη γαλλική επανασταση, απέκτησαν όμως ισχυρή υπόσταση και ουσία μετά το 1789, με σκοπό την αναχαίτιση του εθνικισμου και του φιλελευθερισμου που είχε αρχίσει να εμφανίζεται στην Ευρώπη. Καλύπτει την περίοδο από λίγο πριν τη γαλλική επανάσταση έως και το τέλος του Β παγκόσμιου πολέμου, οπότε και, σύμφωνα με τον συγγραφέα, η έννοια του συντηρητισμου όπως αναπτύχθηκε στην Ευρώπη το 19ο αιώνα (ως προσπάθεια αντίστασης στη δημιουργία φιλελευθερων και εθνικών κοινωνιών και στη βιομηχανική αναπτυξη) και όπως μετεξελιχθηκε, εν μέρει, στις ριζοσπαστικες και φασιστικές ιδέες του 20ού αιωνα, έπαψε να υφίσταται.

Πρόκειται για ένα σύντομο (περί τις 200 σελίδες) και ευκολοδιάβαστο βιβλίο. Εξηγεί πολύ καλά πώς οι αντιδραστικες ιδεες πολέμησαν τον εκσυγχρονισμό κατά την πρώτη βιομηχανική επανάσταση προκειμένου να διατηρηθούν οι προβιομηχανικες κοινωνίες των μεγάλων δυνάμεων στην Ευρώπη, το ρόλο της Ιερης Συμμαχίας (με ειδική αναφορά στη μοναδική νίκη κατά του συντηρητικού σχεδίου του Μεττερνιχ ενάντια στον εθνικισμό, την ελληνική επανάσταση φυσικα), την παταγώδη αποτυχία των φιλελευθερων επαναστασεων του 1848, την πολιτική του "αίμα και σιδερο" του Οττο φον Μπίσμαρκ και, μετά την κατάρρευση της δεύτερης αυτοκρατορίας της Γαλλίας, το συντηρητισμο στην περίοδο της Τρίτης Δημοκρατίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ισχυρό ρεύμα του αντισημητισμού που σάρωσε την Ευρώπη στα τελη του 19ου αιωνα και οδήγησε στα ολεθρια αποτελέσματα της επικράτησης του ναζισμου.

Στα συν θα έβαζα τις πολυ ωραίες εικόνες από γελοιογραφιες και προπαγανδιστικές εικονες της (κάθε) εποχής, που δίνουν μια αμεσότητα στο κείμενο και μια ιδέα για τα (όχι πολύ διαφορετικά από τα σημερινα) μέσα που χρησιμοποιούνταν για την καθοδήγηση των μαζών.
Profile Image for Paschalia.
82 reviews10 followers
February 13, 2013
Ιστορική ανάλυση της ιδεολογικής καταγωγής των φασιστικών και ναζιστικών καθεστώτων στην Ευρώπη

Ελληνική έκδοση
1 review
August 12, 2021
Από κακό έως μέτριο. Και εξηγούμαι:
α) είναι προφανές ότι όλη η ανάλυση γίνεται υπό το μαρξιστικό πρίσμα της ανάγνωσης της Ιστορίας, άρα ο συγγραφέας έχει κάποια τοποθέτηση πολιτική και συνεπώς κάποιου είδους πολιτική προκατάληψη. Ωστόσο σε έναν βαθμό ακουμπά και την κοινωνική ψυχολογία της εποχής, κάτι που η Μαρξιστική Θεώρηση αποστρέφεται στην χειρότερη, στην καλύτερη απλά την αγνοεί.
β) συνδυάζει με έναν περίεργο τρόπο πολύ ετερόκλητα στοιχεία και τα κάνει να ταιριάζουν με αυτό που a-priori επιθυμεί να δείξει. Λίγο πολύ παρουσιάζει μια Ευρώπη που διαχρονικά και ακατάπαυστα την κυβερνούσαν με τον χειρότερο τρόπο οι "Συντηρητικοί", χωρίς καν να μπαίνει στον κόπο να δώσει έναν χαρακτηρισμό των "Συντηρητικών". Τους πιάνει σαν να είναι μια συνέχεια στον χρόνο και συνδέει εντελώς ετερόκλητα στοιχεία σε μια κοινή συνισταμένη. Ονομάζει "Συντηρητικούς" ακόμα και εκείνους που απεχθάνονταν την έννοια, την λέξη και όλα όσα πρεσβεύει ο Συντηρητισμός, απλά επειδή αντιτάσσονταν στην Σοσιαλδημοκρατία (!!!).
γ) δεν αιτιολογεί ΤΙΠΟΤΑ. Είναι σαν να περιγράφει με τον πιο απλοϊκό τρόπο ο συγγραφέας τις σκέψεις και τις πεποιθήσεις του, χωρίς καμία αναφορά στο που και στο γιατί ή στο πως. Τα μισό βιβλίο είναι αυθαίρετα συμπεράσματα του συγγραφέα με δόσεις ιστορικής αλήθειας ως προς γεγονότα μεμονωμένα.

Εν κατακλείδι: Δεν μετανιώνω που το αγόρασα γιατί το πήρα σε εξευτελιστική τιμή. Μετανιώνω την ώρα που ξόδεψα για να το διαβάσω. Υπάρχουν αποσπάσματα που είναι πολύ εύστοχα, όλο το υπόλοιπο είναι ανυπόστατο και αυθαίρετο ως προς τα συμπεράσματα και με μπόλικη δόση υποκειμενισμού. Είναι προφανές ότι ο συγγραφέας έχει πολιτική ατζέντα, ενδεχομένως τείνει προς τον Μαρξισμό ή την Σοσιαλδημοκρατία. Λίγο πολύ για όλα τα κακά φταίει ο Συντηρητισμός, για όλα τα καλά η Αριστερά (ακόμα και για όσα κακά προκάλεσε κατά τον συγγραφέα πάλι φταίνε οι Συντηρητικοί).
Profile Image for Caterina.
101 reviews43 followers
June 10, 2024
Ανεπαρκές κατά την ταπεινή άποψή μου: παραλείπει σημαντικά κομμάτια της ευρωπαϊκής πολιτικής ιστορίας, δεν αναφέρεται καθόλου, ας πούμε, στο βρετανικό κόμμα των Συντηρητικών ή στις μεσοπολεμικές δικτατορίες της νότιας Ευρώπης, κάτι που δηλώνει ήδη από την εισαγωγή ο συγγραφέας, για λόγους οικονομίας, φαντάζομαι. Επίσης, εκφράζει ορισμένες αφοριστικές απόψεις χωρίς να τις αιτιολογεί επαρκώς, π.χ. ότι η εξέγερση της Κομμούνας δεν είχε σοσιαλιστικό χαρακτηρά. Στα θετικά: ένα καλογραμμένο και με εύστοχες παρατηρήσεις κεφάλαιο για την άνοδο της Ναζιστικής Γερμανίας, περιέχει ό,τι χρειάζεται να ξέρει ο αναγνώστης αν δεν θέλει να διαβάσει τόμους.
Μόλις τελειώσα το βιβλίο, πληροφορήθηκα τη σαρωτική νίκη της Μαρίν Λεπέν στις Ευρωεκλογές και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών στη Γαλλία, οπότε το τελικό συμπέράσμα του Weiss για την μεταπολεμική επίδραση του ευρωπαϊκού συντηρητισμού δεν περιέχει ίχνος διορατικότητας: γράφει στις τελευταίες σειρές "Αυτό που ονομάζουμε συντηρητισμό στην Ευρώπη, όπως και στις ΗΠΑ, έμελλε να καταντήσει ένας αποστεωμένος κλασικός φιλελευθερισμός του 19ου αιώνα, εμπλουτισμένος με κάποια απομεινάρια παλαιότερων πολιτισμικών παραδόσεων. Οι συνέπειες του ύστατου αγώνα των συντηρητικών ν' αντιταχθούν στον κοινωνικό εκσυγχρονισμό, τη φιλελεύθερη δημοκρατία και την έστω περιορισμένη κοινωνική μεταρρύθμιση, ήταν οι φρικτές καταστροφές του πολέμου. Η ιστορία του ευρωπαϊκού συντηρητισμού είχε τελειώσει".
Το έργο αυτό γραμμένο το 1977 προσφέρει μια μόνο ιστοριογραφική προσέγγιση, μας βοηθά δηλαδή να καταλάβουμε πώς αντιμετώπιζαν ορισμένοι ιστορικοί την εξέλιξη της συντηρητικής σκέψης κατά τα τέλη της δεκαετίας του '70, σε μια εποχή που ο νεο-φιλελευθερισμός έπαιρνε τα πάνω του. Δεν θα το πρότεινα για κανέναν άλλο λόγο, ίσως μόνο για το πολύ κατατοπιστικό κεφάλαιο περί Ναζισμού.
Profile Image for Greta.
1,008 reviews5 followers
June 23, 2018
Conservatism in Europe went on for centuries as the title of this book indicates. Discovering ancestors dating back to the 16th century in England, Norway and Denmark stimulated my interest in the politics of the following centuries.
June 8, 2021
Ενδιαφέρουσα ανάλυση με αρκετές ιστορικές λεπτομέρειες (θα μπορούσε και περισσότερες). Το πρόβλημά του είναι ότι σχετικά αυθαίρετα ορίζονται κάποια ιστορικά φαινόμενα ως ανήκοντα στην <<δεξιά>>. Αυτό μπορεί να προκαλέσει λάθος συνδέσεις με το σήμερα.
Displaying 1 - 8 of 8 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.