არსენა მარაბდელი

by Mikheil Javakhishvili

მიხეილ ჯავახიშვილის ისტორიული რომანი „არსენა მარაბდელი“ 1933-1936 წლებში შეიქმნა. იმ პერიოდის სისხლიანი რეპრესიების ფონზე რომანმა კიდევ უფრო დაამძიმა ხელისუფლების მწერლისადმი დამოკიდებულება. რომანში ნაჩვენებია ხალხის ბრძოლა ეროვნული და სოციალური თავისუფლებისთვის სწორედ მე-20 ს-ის პირველ ნახევარში

Genres: Georgian, Historical Fiction

Unknown Binding

First published January 1, 1933

About the author

Mikheil Javakhishvili (Georgian: მიხეილ ჯავახიშვილი; other surname: Adamashvili, ადამაშვილი) (November 8, 1880 – September 30, 1937) was a Georgian novelist who is regarded as one of the top twentieth-century Georgian writers. His first story appeared in 1903, but then the writer lapsed into a long pause before returning to writing in the early 1920s. His recalcitrance to the Soviet ideological pressure cost him life: he was executed during Joseph Stalin's Great Purge and his writings were banned for nearly twenty years. In the words of the modern British scholar of Russian and Georgian literature, Donald Rayfield, "his vivid story-telling, straight in medias res, his buoyant humour, subtle irony, and moral courage merit comparison with those of Stendhal, Guy de Maupassant, and Emile Zola. In modern Georgian prose only Konstantine Gamsakhurdia could aspire to the same international level."[1]

Reviews

[Luka Fadiurashvili · Rating 5 out of 5]

რატომღაც სანამ კითხვას დავიწყებდი მეგონა, რომ ჩვეულებრივ ისტორიულ რომანს წავიკითხავდი(თანაც გაგონილი მქონდა, რომ ბევრჯერ გადაუკეთებიათ და გაუწამებიათ ავტორი ამ რომანისთვის). აღმოჩნდა, რომ გენიალური მწერლის მიერ შექმნილი ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული ისტორიული რომანი წავიკითხე(დიდოსტატის მარჯვენასთან ერთად პირველობას გავუყოფდი).ბრწყინვალედ იყო დაწერილი პირველი ნაწილი. დინამიური და ლაღი იუმორით გაჯერებული.
დანარჩენ ორსაც არაფერს ვერჩი, უბრალოდ იქ გამოჩნდა რაღაც ლაფსუსები(თუნდაც ისტორიული პიროვნებების დაბადების წლები.. მაგ:გიორგი ერისთავი(1813-64) 1928 წელს გამოჩენილია, როგორც საზოგადო მოღვაწე და ალექსანდრე ჭავჭავაძის ახლო მეგობარი, რაც პირველ შემთხვევაში შეუძლებელია.
ამ და სხვა შეცდომებს ჯავახიშვილი თავადაც აღიარებს ერთ-ერთ წერილში. მაგრამ, ამისთვის ავტორს ვერ გავკიცხავთ, მეტიც დასაფასებელია, რომ მწერალმა მთლიანი მეცხრამეტე საუკუნის საქართველოს და კავკასიის ისტორია სრულად მოიძია და დაამუშავა.
საბოლოო ჯამში რომანით ძალიან ვისიამოვნე და ყველას ვურჩევ წაკითხვას(განსაკუთრებით ვისაც საქართველოს ისტორია უყვარს).

[Ana Maisuradze · Rating 5 out of 5]

ძალიან კარგად დაწერილი რომანია. სულმოუთქმენლად იკითხება. სიუჟეტში მცირე უზუსტობებია. მაგ. რუსტამ რაზა არსენას დეიდაშვილადაა გამოყვანილი. არსენა გლეხადაა გამოყვანილი, რეალურად კი დუქანი ჰქონდა თბილისში. შეიძლება სხვა მცირე უზუსტობებიცაა, მაგრამ ძირითადად, სწორედ ისე გადმოგვცემს ამბავს, როგორც რეალობა იყო. განსაკუთრებით საინტერესოა პოლიტიკური ვითარების აღწერა. ძალიან თამამი ტექსტია იმ დროისთვის. აშკარა ანტირუსულ განწყობას აჩენს მკითხველში და მიკვირს ამის უფლება რომ მისცეს კომუნისტებმა. სასიამოვნოდ გავოცდი, როცა სიტყვა "რუსეთუმე" ამოვიკითხე. რატომღაც თანამედროვე ტერმინი მეგონა. ვფიქრობ, " ჯაყოს ხიზნების" ნაცვლად, სწორედ ეს რომანი უნდა ისწავლებოდეს სასკოლო პროგრამით. ვერ წარმომიდგენია, რომ ვინმემ ეს წიგნი წაიკითხოს და რუსეთუმედ დარჩეს, (ვიცი, რომ, სამწუხაროდ, მოიძებნებიან ასეთებიც).

[Gia Jgarkava · Rating 4 out of 5]

ეხლა ვერ ვიხსენებ ზუსტად რატომ, მაგრამ ბავშვობაში რომ წავიკითხე, ძალიან მომეწონა.

[Roma Kukchishvili · Rating 5 out of 5]

"ვნახე წუხელი სიზმარი, სისხლში ვიღებავდი წვერსა. ვერ დავესწრები აღდგომას, ვერ დავიჭერ წითელ კვერცხსა. თუ ძალად არვინ მომკლა, ნებით გამოვიჭრი ყელსა."

[Tebro Pkhikidze · Rating 5 out of 5]

ბავშვობის მერე, ვინ იცის, რამდენჯერ წავიკითხე. შთაბეჭდილებები გაუხუნარია და ეს რომანი ჩემთვის დღემდე რჩება ქართული ლიტერატურის შედევრად. კომენტარებს გადავხედე, შენიშვნები აქვს ხალხს. კი, არის გარკვეული ლაფსუსები, ანაქრონიზმებიც - ჩამოთვლილების გარდა, მაგალითად, ალ. ჭავჭავაძის უმცროსი ასული სალომე უფროს დებზე ბევრად პატარა იყო და ბუნებრივია, მათთან ერთად ვერ წაიკითხავდა ლექსებს :) არსენას ბიოგრაფიაც თავისებურად არის მოთხრობილი, ახალციხის ამბებითაა გავრცობილი, ჯარში გაწვევის საწინააღმდეგო აჯანყებაც გამოგონილია და ასე შემდეგ... თუმცა, საერთო სიუჟეტური ქარგა იმდენად მტკიცედ და დამაჯერებლად არის შეკრული და შევსებული სისხლსავსე და ცოცხალი პერსონაჟებით (როგორც პროტოტიპების მყოლით, ისე-გამოგონილით), რომ მეცხრამეტე საუკუნის პირველი ნახევრის საქართველოს ვრცელ და დაწვრილებით სურათს გვიხატავს და ბევრი იმდროინდელი თუ მარადიული პრობლემის არსში გვახედებს...
არსენას რაზმის აღწერილობისას ქაქუცა ჩოლოყაშვილის შეფიცულთა რაზმის ანალოგიით არის გაკეთებული ბევრი რაღაც. თუნდაც ის რად ღირს - ევროპაში რომ წერილს აგზავნის, გვასწავლეთ და დაგვეხმარეთო.. არსენას რომ ბელადს ეძახიან - ქაქუცასაც ასე უწოდებდნენ თავისი შეფიცულები. რომანის დაწერის და გამოცემის დროც ზუსტად ემთხვევა ქაქუცას და მისი რაზმის ბრძოლების წლებს, რაზმის ცხოვრებისა და ბრძოლებიც ამბებიც. ასევე, შეუძლებელია, ანალოგია არ დაინახო ფილადელფოს კიკნაძესა და პატრიარქ ამბროსი ხელაიას შორის... ჩემი აზრით, აუცილებელ სასკოლო საკითხავებში უნდა შედიოდეს "არსენა მარაბდელი". დღემდე აქტუალური პრობლემების სკრუპულოზურ ასახვასა და პერსონაჟების დასრულებულ სახეებზე რომ აღარაფერი ვთქვათ, ჯერ მარტო, ისეთი ქართულითაა ნაწერი, რომ გესიამოვნება ადამიანს.

[Jackal · Rating 5 out of 5]

Arsen from Marabda by Mikheil Javakhishvili is one of the best novels ever written about Georgian history especially the 19th century. The book dives deeply into the historical, political, and cultural landscape of the era, portraying a vivid picture of Georgia under Russian imperial rule. It captures the spirit of the Caucasian people with striking realism their pride, sense of honor, emotional intensity, and tragic fatalism.

The novel follows Arsen, a gifted but troubled young man whose life is shaped by injustice and the rigid codes of honor that dominate his world. After experiencing devastating personal losses and betrayals, he turns into an outlaw—a kind of Georgian Robin Hood. Like the legendary figure, Arsen rebels against the corrupt elite, defends the oppressed, and lives by his own strict moral code. Yet his path is darker and more tragic, driven not only by justice but also by vengeance and pain.

Javakhishvili’s writing is rich with symbolism and social critique. Through Arsen’s story, he explores themes of national identity, freedom, revenge, and the heavy burden of pride. The novel is both a personal tragedy and a historical epic, full of emotional depth and cultural insight. It’s not just the story of one man—it’s the story of a nation struggling to survive, rebel, and redefine itself in the face of empire.

[Dimitrii Ivanov · Rating 3 out of 5]

Разбойничий роман, но главарь совсем не кровожадный, а сознательный, борющийся с крепостничеством, по условиям советской литературы 1930-х. Но как большинство положительных героев непротиворечиво положительны (героизм, преданность, красота и т.д.), так и отрицательные одновременно подлы, злобны и уродливы. Очень лёгкое чтение, в целом.

[ლუკა აღლემაშვილი · Rating 5 out of 5]

ჩემთვის ნაცნობი პიროვნებების და მოვლენების დრო რომ დგებოდა სულ წარმოუდგენლად ვთრთოდი.

[ნიკა ბერიძე · Rating 5 out of 5]

ამ რომანში არ არის მოხსენიებული მხოლოდ არსენა მარაბდელი. ძალიან კარგი ასახვაა იმ ისტორიული ეპოქისა. თავისი მოღალატეებით (მაგალითად, ყაფლანიშვილები) და გმირებით.