Američanka

by Wojciech Dutka

Dojemný román o ženském údělu, lásce a balkánské Osvětimi
Studentka filozofie na Harvardově univerzitě Jane ­Coulfieldová se v roce 1936 vydá do Německa, aby se lépe seznámila filozofií Martina Heideggera a pochopila podstatu třetí říše pod vládou Hitlera. Tam si začne aférku s mladým Němcem, ale věci se zkomplikují a Jane musí uprchnout. Po vypuknutí války ji však minulost nečekaně dostihne… Na své cestě se Jane setkává s Josipem Titem, Hannah Arendtovou i dalšími historickými osobnostmi a zažívá peklo koncentračního tábora Jasenovac.

Bude dost silná, aby přežila?

Genres: Polish Literature

Hardcover

First published March 8, 2023

About the author

Wojciech Dutka (born April 28, 1979, in Bielsko-Biała) is a Polish novelist, historian, and teacher. He graduated in history from the Catholic University of Lublin, where he also completed postgraduate studies in journalism. In 2014 he defended his PhD in modern history at Jagiellonian University in Kraków. He has worked as a radio journalist, consultant for European research programs, and history teacher at a bilingual high school. He has also published academic articles in journals such as Kwartalnik Historyczny, Przegląd Historyczny, and Kwartalnik Historii Żydów.
(Jewish History Quarterly)

He made his literary debut with Krew faraonów (2005). Subsequent novels – including Taniec szarańczy (2007), Bractwo Mandylionu (2009), Czerń i purpura (2013), Kartagińskie ostrze (2015), Lunatyk (2016), Czarna pszczoła (2017), and the “Courier” cycle (Kurier z Toledo, Kurier z Teheranu, Kurier z Tivoli) – established him as an author of historical and suspense fiction. His more recent works, published by Lira, include Sen o Glajwic (2022), Amerykanka (2023), Niemka (2024), Japonka (2024), and Wojna polska (2025).

Dutka’s writing combines the methods of a historian with narrative fiction. He explores different epoques, from antiquity to the twentieth century, portraying individual destinies against the backdrop of major events. His novel Czerń i purpura, telling the story of love in Auschwitz, became a bestseller and was translated into Czech (Černá a purpurová, CPress 2020, 2022) and Slovak (Lindeni 2022). Other Czech editions include Sen o Gliwicích (2023), Američanka (2024), and Němka (2025), all translated by Markéta Páralová-Tardy.

He regularly participates in literary festivals in Poland and abroad. His prose addresses themes of war, totalitarianism, and historical memory, focusing on the moral choices of characters placed in extreme situations.

Reviews

[Mozaika Literacka · Rating 4 out of 5]

Wojciech Dutka tworzy spectrum fabularnie wstrząsających wrażeń – pod osłoną konspiracyjnej powieści obyczajowej, aranżuje bowiem podróż namacalnie trudną, nieoczywistą i zatrważającą, przepojoną wyraźnie brudem wojennej polityki. Amerykanka to przede wszystkim dramat historyczny, naznaczony sugestywnie pokłosiem ulotnego romansu, odurzony wonią filozofii i fetorem niebezpiecznych intryg, zanurzony brutalnie w okrucieństwie przestrzeni obozowej. Ta historia niewątpliwie negliżuje koszmar ludzkiej bezwzględności, portretuje też walkę o przerwanie, najbardziej jednak wgryza się w aurę kobiecej wrażliwości – w kreacji mocno osobliwą, w przekazie natomiast bardzo uniwersalną.

[Ilona * ksiazka_w_kwiatach * · Rating 4 out of 5]

Poruszająca opowieść o kobiecym losie, miłości i bałkańskim Auschwitz!

Wojciech Dutka jest jednym z pisarzy, po którego książki sięgam w ciemno. Historie, które przelewa na papier, są połączeniem fikcji literackiej z prawdziwymi wydarzeniami, napisane przepięknym językiem z niezwykłą starannością i dbałością o szczegóły. Wiem, że sięgając po książki pana Wojciecha oprócz wybitnej prozy dostanę również sporą dawkę wiedzy historycznej. Tak też było w przypadku „Amerykanki”. Książka ta odkryła przede mną wiele faktów historycznych, o których do tej pory nie słyszałam.

W najnowszej powieści Wojciech Dutka zabiera nas Stanów Zjednoczonych, gdzie poznajemy Jane Coulfield, studentkę filozofii Uniwersytetu Harvarda. Dziewczyna jest zafascynowana filozofią Martina Heideggera i pragnie lepiej zrozumieć naturę Rzeszy pod rządami Hitlera. W 1936 roku wyjeżdża do Niemiec. Tam poznaje młodego Niemca ślepo wierzącego w politykę Hitlera, z którym nawiązuje, jak wówczas myśli, przelotny romans. Z czasem jej sytuacja się komplikuje, Jane musi uciekać — udaje się do Francji, gdzie mieszka kilka lat. Jednak przeszłość nie da o sobie tak szybko zapomnieć. Kiedy wybucha wojna, w wyniku różnych okoliczności Jane trafia do Jugosławii, do jednego z najokrutniejszych obozów prowadzonych przez chorwackich ustaszy, Jasenovaca. Tam Jane przeżyje prawdziwe piekło i spotka uosobienie zła, z jakim jeszcze do tej pory nie miała styczności — byłego księdza, komendanta Miroslava Filipovicia-Majstorovicia. Czy Jane będzie miała wystarczająco sił, by stawić czoło niewyobrażalnemu złu i przetrwać gehennę, jaką przygotował dla niej los?

„Amerykanka” to powieść, którą mogłabym określić jednym słowem – wybitna. Historia, którą przelał na papier Wojciech Dutka, zaintrygowała mnie do tego stopnia, że poświęcałam jej każdą wolną chwilę i czytałam z zapartym tchem. Historia Jane jest bardzo bolesna, ale również bardzo piękna. Autor stworzył charakterystyczną dla swojego gatunku powieść — umiejętnie połączył wątek II wojny światowej z romansem, powieścią obyczajową i sensacyjną. „Amerykanka” można by rzec, jest arcydziełem. Śledząc losy głównej bohaterki, miałam wrażenie, jakbym była jej towarzyszem w tej trudnej i bardzo bolesnej podróży. Z każdą kolejną przeczytaną stroną moje emocje sięgały zenitu, ta powieść przepełniona jest niewyobrażalnym bólem i cierpieniem, a opisy tego, co spotkało Jane w Jasenovaca, są nie do opisania.
Dzięki tej powieści dowiedziałam się wielu nowych faktów z historii II wojny światowej, jak, choćby wątek ustaszy — do tej pory nie miałam pojęcia, jakie żniwo zebrała wojna w Jugosławii. Oprócz skrawka historii poznałam także wiele nazwisk. Wojciech Dutka ma niesamowity talent do łączenia fikcji literackiej z wydarzeniami historycznymi, dzięki temu, śledząc losy głównej bohaterki, na łamach powieści mogłam spotkać takie postaci jak jugosłowiańskiego komunistę i przyszłego prezydenta Josipa Broza-Titę, amerykańską powieściopisarkę Gertrude Stein, czy niemiecką filozofkę Hannah Arendt.
„Amerykanka” z pewnością na długo pozostanie w mojej pamięci. To jedna z tych książek, których nie można sobie odmówić, a wręcz przeciwnie, trzeba przeczytać, by poczuć i przede wszystkim pamiętać, jakim piekłem była II wojna światowa. Gratuluje autorowi tak dobrze napisanej powieści i z niecierpliwością czekam na kolejne.

[Agnieszka · Rating 3 out of 5]

Ja szczerze mówiąc po raz pierwszy spotkałam się z Jasenovacem i tematem bałkańskich obozów koncentracyjnych dopiero w książce pana Wojciecha Dutki.
„Amerykanka” to powieść historyczna z dobrze rozbudowanym wątkiem obyczajowym dotycząca II wojny światowej, o Amerykance Żydowskiego pochodzenia, która nawiązuje przelotny romans z młodym Niemcem będącym zwolennikiem Hitlera, nie mającym pojęcia o jej pochodzeniu.

Jak to zwykle w książkach autora bywa fikcja dosyć mocno przeplata się z wieloma wydarzeniami i bohaterami historycznymi, co oprócz sporej dawki wiedzy wywołuje również wiele emocji.
Przyznam, że ta pozycja była dla mnie trochę wyzwaniem, bo choć napisana przystępnym językiem zdecydowanie nie była lekka.
Nasza główna bohaterka – Jane, jest studentką filozofii, co nie zostaje bez wpływu na fabułę, bo niestety były momenty, że trochę za dużo było dla mnie rozważań na temat bytu i niebytu, co przypominało mi zajęcia z filozofii, które jak tylko mogłam omijałam szerokim łukiem 🙈, ale wiem że nie każdego takie rzeczy nudzą dlatego to tylko moje subiektywne zdanie.
Oprócz tego przerósł mnie trochę zarys historyczny Jugosławii, bo o ile sam wątek bałkańskich obozów koncentracyjnych, czy chorwackich ustaszy był dla mnie bardzo ciekawy, o tyle 6 stron samej historii i suchych faktów dotyczących tamtych regionów to było dla mnie „too much”, trochę jakbym czytała podręcznik do historii.

Niemniej jednak książkę oprócz wspomnianych przeze mnie wyżej fragmentów czytało się bardzo dobrze i z zainteresowaniem śledziłam losy Jane zastanawiając się do czego nas to wszystko zaprowadzi. „Amerykanka” to niewątpliwie trudna, wielowątkowa historia pełna ludzkich dramatów. Jest to podróż po wojennej Europie pełna filozoficznych dywagacji i egzystencjonalnych pytań, momentami mocna i brutalna ukazująca bestialstwo wojennych zbrodni ale i skłaniająca do refleksji.
Wprawdzie nie zostanie ona moją ulubioną powieścią autora jednak wynika to tylko i wyłącznie z poruszanych w niej wątków, które niekoniecznie trafiły w mój zakres zainteresowań, ponadto przeczytałam już wiele książek pana Wojciecha i bez zastanowienia jestem w stanie wskazać te, które niewątpliwie podobały mi się bardziej.
Niemniej jednak uważam, że jest to godna polecenia powieść szczególnie dla fanów książek z historycznym tłem i literatury obozowej.

[Adri Dosi · Rating 2 out of 5]

Tohle je tak přeplácaná, absurdní kniha, která je nehorázně přitažená za vlasy. Je neuvěřitelná. To by snad bylo zapotřebí 10 životů, aby se to stalo. Navíc, něco se načlo, řeklo jen tak mimochodem, a pak to nedořešené odplavalo a nedořešilo se, pak se jen něco mluvilo. To, jak iks let nevadilo, že je Židovka a motala se s nácky, spala s nácky a pak to najednou vadilo. Byla Američanka a koukala se na to stejně naivně, jako dnes Američani, ale ejhle najednou agentka FBI. Tuhle nějaké žvásty o filozofii, které ale velmi snadno opustila, aby zase přešla k jinému. Prostě hodně lidí. Ty události se děly absurdně, skokově. To, co ona přežila by jiní nepřežili. Její povaha taky nebyla zrovna excelentní. Prostě všechno postavené nelogicky splácané do kupy. Já chápu autora, že chtěl stvořit megalomanský příběh. Možná kdyby napsal několik knih, bylo by to lepší. Více ty jednotlivé části propracovat.. hlavně ty lásky s nácky a takhle.. chjo. Jako ano, to, že si autor nastudoval určité body, kam to chtěl zasadit, beru. Ano, objevil se tam Tito, netradiční a dosud ne moc používané koncentráky v Chorvatsku a Srbsku, tohle jako super, ale prostě bylo toho to much a bylo to tak nedůvěryhodně propojeno a napojeno a gradovalo to až do konce, kdy to finále v epilogu... a ano, je to vyfabulovaná kniha. Jak jsem už byla na rozpacích černé a purpurové, nebo jak se ta kniha jmenovala, ale na konci jsem se nechala přesvědčit, tak tu ne, tu to všechno šlo v podobném stylu, ale gradovalo to, až bouchlo do fiaska. Prostě podle mého amíci budou nadšení, ti, co hltjí vymyšlené románky z "koncentráků" asi taky, kdo však chce uvěřitelný příběh, ideálně reálný, bude nehorázně zklamán.

[Pauline · Rating 4 out of 5]

Ze względu na osadzenie fabuły w czasach II wojny światowej na terenach byłej Jugosławii, powieść wyróżnia się spośród innych o podobnej tematyce. Mam wrażenie, że o tych wydarzeniach, miejscach i ludziach w Polsce nie mówi się zbyt wiele. Ja na pewno wyniosłam z książki ułamek wiedzy o przerażającej historii tego miejsca. Nie rozumiem natomiast zauważalnej przemiany Jane ze stanowczej, pewnej siebie, wykształconej kobiety w uległą i naiwną dziewczynę w ułamek sekundy.

[Nika_blue · Rating 4 out of 5]

Ogólnie podobało mi się, choć miejscami to było to toporne i mało finezyjne. Widać jednak, że autor jest historykiem, bo zgrabnie poprowadził losy tytułowej Amerykanki przez różne wydarzenia i wepchnął ją wręcz w znajomości z osobami, które znamy z historii (oraz filozofii). Myślę, że dla osób bez znajomości historii i nieprzywykłych do literatury naukowej niektóre fragmenty książki mogły wydać się nudne i pozbawione płynności fabularnej.

[Maggie · Rating 4 out of 5]

4,25
Kocham to, że było dużo tła historycznego w tej książce. To już moja druga książka pana Dutki i na pewno nie ostatnia.