Kruiden, kokkels en kippen

by Louise O. Fresco

Slechts zelden komen wetenschappelijke ontdekkingen tot stand door een eenmalige geniale ingeving. Veel vaker gaat het om hard werk, gelukte en mislukte experimenten, dwaalsporen en toeval. In Kruiden, kokkels en kippen geeft Louise O. Fresco twee schitterende voorbeelden. Georg Rumphius was een Duitse amateurbioloog in dienst van de VOC die ondanks een aardbeving, blindheid, een grote brand én het zinken van het schip met de exemplaren van zijn Kruidboek postuum toch wereldberoemd werd. De arts Christiaan Eijkman ontdekte twee eeuwen later bij toeval het bestaan van gebreksziektes en de rol van vitamines bij de gezondheid van kippen, waarvoor hij (en niet zijn naaste collega die de hypothese had geopperd) de Nobelprijs ontving.
Wetenschap is het verhaal van mensen getekend door doorzettingsvermogen en tegenslag, geduld en ongeduld, concurrentie, miskenning en erkenning – maar altijd weer vanuit het verlangen om de wereld te begrijpen. Via Rumphius en Eijkman brengt Louise Fresco een eerbetoon aan alle onderzoekers van vroeger en nu.

Genres: Nonfiction, Science, History

64 pages, Paperback

First published September 29, 2023

About the author

Louise Ottilie Fresco is een Nederlands wetenschapper, bestuurder en schrijver.

Reviews

[Jan · Rating 3 out of 5]

Na een inleidend hoofdstuk, waarin wetenschapper en bestuurder en romancière Louise O. Fresco op een onderhoudende manier de geschiedenis van de wetenschap met enkele aardige feiten en algemeenheden het frame laat zijn voor enkele concrete voorbeelden, volgen die voorbeelden. Het gaat om de amateurbioloog Georg Rumphius en de arts Christiaan Eijkman.
Dat wetenschap niet vooral bestaat uit geniale toevalstreffers, maar veeleer een gezwoeg van járen is met foute aannamen, onnauwkeurigheden, gebrek aan technologie en ook belangwekkende resultaten kent, soms met groot maatschappelijk effect, weet Fresco met argumenten te staven. Dat blijkt ook uit de relazen over de genoemde wetenschappers. In het laatste hoofdstuk ziet Fresco kans om de actualiteit te vermelden, waarin we te maken hebben met mensen die de wetenschap ten gronde in twijfel trekken, ten gunste van ongeargumenteerde meningen van niet-deskundigen.
Ik vind dit, in dit korte bestek van een essay in de week van de geschiedenis in 2023, een prima geslaagde ontdekkingsreis in het wetenschappelijk denken met vaak grote maatschappelijke betekenis, mede omdat de verhalen en redeneringen in simpele en klare taal zijn gesteld. JM

[Robert Lambregts · Rating 3 out of 5]

Een leuke korte essay met interessante onderwerpen, maar die eigenlijk nergens volledig de diepte in gaat, waardoor je slechts een vaag idee hebt van de personen die het werk uiteindelijk hebben uitgevoerd. Wel vlot geschreven en informatief, dus leuk voor tussendoor.

[Carla · Rating 3 out of 5]

Leuk en interessant boekje. Het is zo dun (64 pagina's) dat ik het zo uit had kunnen lezen, maar ik heb er bewust langer over gedaan. Ik had wel eerder gelezen dat in de wetenschap er niet altijd (vaak niet) sprake is van een "Eureka"-moment, maar de voorbeelden van (amateur) Rumphius en Eijkman kende ik niet. Het verhaal (en bijbehorend onderzoek) over de kippen vond ik het meest interessant.

[Maurits Groen · Rating 4 out of 5]

In dit charmante essay-achtige boekje (64 fraai vormgegeven pagina's) geeft Louise Fresco een genuanceerde beschrijving van wat wetenschap is en hoe wetenschappelijk onderzoek in z'n werk gaat. Een verademing in een tijd waarin uit lui effectbejag luidruchtige politici veel aandacht weten te trekken met de stompzinnige uitspraak dat 'wetenschap ook maar een mening' is.
Aan de hand van een beknopte, maar met verrassend veel opmerkelijke feiten en observaties doorspekte, beschrijving van leven en werk van Georg Rumphius en Christiaan Eijkman. twee (in zekere zin) zeer verschillende wetenschappers die beide actief waren in toenmalig Nederlands-Indië, maar in twee ver uiteen liggende tijdperken, geeft Louise Fresco bovendien extra reliëf aan haar omschrijving van wat wetenschap is en hoe wetenschappers te werk gaan
Een kleinood van een ode aan de wetenschap.

[Hannie · Rating 3 out of 5]

Hoewel interessant, was dit toch niet helemaal mijn ding. Gelukkig is het een dun boekje. Anders had ik het denk ik niet uitgelezen.

[Jessica-sim · Rating 4 out of 5]

Leuk om te lezen! Leest ook lekker snel weg. Interessant maar niet te gedetailleerd.

[Marloes D · Rating 4 out of 5]

Soms spelen toeval en fouten een rol bij wetenschappelijke ontdekkingen. Ook is het leven van een wetenschapper niet altijd makkelijk.

In dit korte boekje wordt verteld over Rumphius en de arts Christaan Eijkman. Ze werkten allebei in het voormalige Nederlands-Indie maar hadden een andere werkwijze. In dit boekje wordt verhalend verteld over hoe dat er aan toe ging. Het is soepel geschreven en een mooie introductie.

[Ramses Struijker Boudier · Rating 3 out of 5]

Korte, vermakelijke essay voor de week van geschiedenis 2023, over amateurbioloog Georg Rumphius en arts Christiaan Eijkman. Geslaagde ontdekkingsreis in de geschiedenis van wetenschap met als belangrijkste boodschap: toeval en fouten spelen een centrale rol bij (wetenschappelijke) ontdekkingen.

[Frans Van Der Zanden · Rating 4 out of 5]

CPNB-uitgave. Essay in het kader van de maand van de geschiedenis. Wetenschappelijke ontdekkingen zijn vaak het resultaat van hard werk, experimenteren, discipline, volharding, veel try en error met af en een vleugje geluk. Aan de hand van het leven en werken van twee ontdekkers, een amateur bioloog en een arts, geeft wetenschapper Louise Fresco daar mooie voorbeelden van.

[Eva Geel · Rating 5 out of 5]

Loved it! ♥️

[Coco · Rating 2 out of 5]

Interessant in concept, maar ik was niet een fan van hoe het geschreven was. Ik bleef maar in slaap vallen na een paar bladzijdes.. dnf

[Harmke · Rating 1 out of 5]

Mis de urgentie in dit essay. Waarom juist nu een essay schrijven over wetenschap als reis vol met tegenslagen, doorzettingsvermogen, enzovoorts?

[Fieke · Rating 4 out of 5]

Veel geleerd van een klein boekje

[Ruchama · Rating 4 out of 5]

Leuk, interessant en leerzaam. Met een brede blik vertelt Louise O. Fresco over hoe wetenschap zich ontwikkelt en haalt daarbij 2 wetenschappers, Georg Rumphius en Christiaan Eijkman, speciaal naar voren.