تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران انقراض قاجاریه: جلد ۱

by محمدتقی بهار

مطالب كتاب حاضر راجع به تاریخ معاصر ایران ، از سلطنت احمد شاه تا روی كار آمدن رضا خان است . در اين كتاب از احمد شاه و ناصرالملك و احزاب سياسي مجلس دوم و روابط احزاب با یكدیگر ، اوضاع ایران در زمان جنگ جهانی اول و تشكیل دوباره احزاب پس از جنگ، قرار داد ۱۹۱۹ و دولت وثوق الدوله و سقوط آن ، دولتهای مشیرالدوله و سپهدار سخن گفته شده است
چاپ ۱۳۵۷

Genres: History

801 pages, Paperback

First published April 1, 1942

About the author

Mohammad-Taqí Bahār (محمد تقی بهار in Persian) widely known as Malek o-Sho'arā (ملک‌ الشعراء) and Malek o-Sho'arā Bahār (literally: the king of poets), is a renowned Iranian poet and scholar, who was also a politician, journalist, historian and Professor of Literature. Although he was a 20th-century poet, his poems are fairly traditional and strongly nationalistic in character.

Reviews

[Ali · Rating 3 out of 5]

تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران، برخلاف آنچه نوشته اند، در سال های پیش از انقلاب منتشر شده، شاید دهه ی چهل، و من هنوز آن چاپ را دارم. منتها بنا بر تغییراتی که بعداز انقلاب در کتاب داده شده، چاپ پس از انقلاب را مبنا قرار داده اند. محمدتقی بهار، به نوشته ی فرزندش مهرداد بهار، این مطالب را بصورت مقاله در دهه ی بیست خورشیدی، در مجله ی مهر که خود مسوول آن بوده، منتشر کرده که بعدن بصورت کتاب منتشر شده است. به اعتبار گفته ی مهرداد بهار، پدرش در اواخر عمر، حافظه ی خوبی نداشته است

[Mohammad Mollanoori · Rating 4 out of 5]

شاید بهتر آن بود که بهار این کتاب را خاطره‌نویسی می‌دانست و ما امروز در زمره‌ی تاریخ شفاهی‌ها ارزیابی می‌کردیم. در اینصورت نگاه بهار به حوادث، امکان شخصی شدن پیدا می‌کرد اما به هر حال تصمیم بهار روایت تاریخ بود و در این میان، قهرمان جلد دوم کتا بلاشک حسن مدرس است که ما را وا می‌دارد مدرس را به گونه‌ای دیگر بشناسیم. نطق‌های نه آبانی نمایندگان، داستان حزب دموکرات (جلد اول) و ...همه جذاب‌اند. داستان‌های اشکبار کتاب نیز کم نیست، علی‌الخصوص قسمت وداع ولیعهد از کاخ گلستان.

[Bahman Bahman · Rating 3 out of 5]

در این کتاب‌ علاوه بر مطالبی درباره‌ی احزاب سیاسی ایران و سهم آن‌ها در جریانات سیاسی، موضوعات مهاجرت، قرارداد 1919، سقوط دولت‌های گرجستان و قفقاز و ارمنستان، مقدمات کودتا، مجلس چهارم، فکر قشون متحدالشکل، کلنل محمدتقی خان، مسافرت دوم احمد شاه به فرنگ، امتیاز نفت شمال، فتح قلعه چهریق، اعزام محصل به خارج، نطق رفیق چیچرین، زلزله در تربت، واقعه بحرین، عاقبت کنفرانس دوران و ظهور آتاتورک در جلد اول و قتل عشقی، استیضاح دولت سردار سپه، ماجرای شیخ خزعل، احمد شاه در فرنگ، نطق دکتر مصدق در مخالفت با پادشاهی سردار سپه، نطق مرحوم مدرس، اخراج ولیعهد و... در جلد دوم ارائه شده است. بهار قصد خود را از نگارش این کتاب، آگاه کردن جوانان از وقایع و حوادث گذشته‌ی کشور ذکر کرده و گفته است که برای تحقق این هدف مقالاتی با عنوان "تاریخ مختصر احزاب سیاسی" در روزنامه‌ی "مهر ایران" انتشار داده است. این مقالات ــ که جلد دوم کتاب وی را تشکیل می‌دهد ــ از اسفند 1320 تا مرداد 1321 در روزنامه مذکور چاپ می‌شد و بعدها مهرداد بهار (پسر محمدتقی بهار) آنها را گردآوری و در 1363ش منتشر کرد. هر دو جلد کتاب از نظر وقایع دوره‌ی مشروطه اهمیت دارند. چون بهار از دوره‌ی سوم تا پنجم وکیل مجلس شورای ملی و نیز عضو حزب دموکرات بوده و از وقایع داخل مجلس و خارج از آن که در جای دیگری منعکس نشده، اطلاعات بسیار مفیدی آورده و کوشیده است تا با انصاف و درایت بنویسد. اهمیت اصلی "تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران" در تحلیل و تفسیر دقیق بهار از عملکرد احزاب سیاسی در مجلس شورای ملی است. وی به‌ تفصیل موضع و مرام هرکدام و تغییر جهت یا از بین رفتن آن‌ها را نگاشته است. بدون توضیحات بهار و بخصوص توجه او به سهم احزاب بسیاری از وقایع آن زمان مفهوم نبود. اهمیت دیگر این کتاب، شناختی است که از عقاید سیاسی بهار و نظریات او درباره‌ی وقایع به دست می‌دهد. بهار از آن‌جا که ادیب و شاعر بوده، سبک نگارشش در مطالب سیاسی جالب توجه و ویژه است. نثر وی در این کتاب بسیار استوار و رساست؛ اگرچه گاه از واژه های بیگانه رایج در آن زمان، مانند: "مانور" و "راپورت" و "فرونت" نیز استفاده کرده است.