“Trên thế giới tồn tại nhiều nền văn hoá, nhiều sự xung đột về tôn giáo,... Chiến tranh là điều không thể tránh khỏi. Không phải bây giờ nhưng có lẽ sẽ xảy ra trong tương lai.” - Thầy trên Hola đã mở đầu bài giảng cho chúng mình như vậy. Chiến tranh, quân đội làm mình nhớ đến cuốn sách Còn chị còn em, và mình biết mình đã đúng khi chọn cuốn sách này làm một trong bốn người bạn đồng hành trong khu quân sự Hoà Lạc.
Xuất phát điểm từ thành phố Cologne, bi kịch gia đình bố mẹ mất sớm khiến Anna và Lotte - cặp chị em song sinh người Aryan (Đức) bị chia rẽ. Người chị Anna ở lại Đức với họ hàng bên nội, còn cô em gái Lotte được đưa sang Hà Lan để chữa bệnh. Chiến tranh đã thay đổi mọi thứ, hai chị em song sinh tưởng chừng như nửa sinh mệnh của nhau đã tách rời, để rồi mỗi người một phương, một câu chuyện, một suy nghĩ, nhận thức khác nhau.
Nếu nói Anna may mắn hơn Lotte vì bà được ở lại chính quê hương của mình, làm vợ một sĩ quan người Đức - một trong số những nguyên nhân gây ra đau khổ cho đất nước mà Lotte sống - thì không hẳn vậy. Anna tuy ở lại quê hương, nhưng không được sống trong nhung lụa. Cuộc sống của bà như trâu như ngựa. Ánh sáng le lói duy nhất của cuộc đời bà thời thiếu nữ là giá sách nơi gia đình nhà bà von Garlitz, và Martin - anh lính mà bà đã đem lòng yêu mến và chờ đợi mòn mỏi nơi hậu phương.
Nếu nói Lotte may mắn hơn Anna vì nhờ có căn bệnh phổi, bà mới được sống cuộc sống như người bình thường, được theo đuổi niềm đam mê âm nhạc, thì không hẳn vậy. Lotte suýt mất mạng khi còn bé, Lotte cùng với gia đình bố mẹ nuôi của mình đã che dấu biết bao người Do Thái, Lotte căm hờn quốc gia cha sinh mẹ đẻ của mình. Lotte căm thù Đức Quốc xã đến nỗi tận cuối cùng, khi những câu chuyện của Anna dần được kể hết, vẫn chưa chịu tha thứ cho người chị song sinh của mình.
Mình đã nghĩ rằng mình sẽ thích câu chuyện về Anna hơn. Tuổi thơ cơ cực, bị đàn áp bởi vợ chồng người chú, khi đi làm hầu gái trong lâu đài của gia đình nhà bà von Garlitz đến khi gặp Martin - chàng lính Đức lịch thiệp chán ghét cuộc chiến tranh đang diễn ra, khi nàng vừa sống trong hạnh phúc, vừa lo sợ niềm hạnh phúc của mình bị chiến tranh cướp đi mất. Nhưng, câu chuyện của Lotte cũng không kém cạnh. Nàng ban đầu không thể chấp nhận chị vì suy nghĩ rằng nơi mình lớn lên đã phải chịu đựng quá nhiều do chiến tranh của tên hoạ sỹ hết thời, từ chế độ độc tài, chịu đựng sự đàn áp trên chính nơi mình sống bởi dân tộc thượng đẳng. Nàng sống trong một gia đình tưởng chừng hạnh phúc, thực chất là một sự hạnh phúc giả tạo. Nàng đánh mất mối tình đầu, anh chàng người Do Thái của mình do vô tình để anh lọt vào tay lính Đức. Mang trong mình mặc cảm tội lỗi nên nàng đã cùng gia đình bố mẹ nuôi giúp nhiều người Do Thái khác, che dấu họ khỏi cuộc truy lùng của bọn lính Đức. Cả hai câu chuyện của hai chị em đều có sức thu hút mình, khiến mình không thể ngừng việc đọc.
Khoảnh khắc Anna chia tay người chồng làm lính của nàng mà mình cũng cảm thấy buồn thay. Rồi những biến cố sau đó xảy ra dồn dập. Chiến tranh đến rồi đi, để lại những hậu quả không gì có thể bù đắp lại được. Lotte không thể tha thứ cho người chị song sinh của mình, giống như người Do Thái, những tù binh người Nga, lính Đồng minh,... không thể tha thứ cho phát xít Đức vì những gì chúng đã gây ra cho đất nước, dân tộc, cho bố mẹ, vợ, con hay chính bản thân họ. Ngược lại, vì hậu quả của chiến tranh, những lính Đức, giờ đây trở thành những tù binh, và họ bị trả thù, theo cái cách mà họ đã gây ra dù muốn hay không muốn.
Mình không chắc mình đủ hiểu biết để review chi tiết nhất những giai đoạn, sự kiện diễn ra trong cuốn sách, nhưng Còn chị còn em là một trong những tác phẩm đáng để đọc nhất mà mọi người không nên bỏ qua.