What do you think?
Rate this book
Duitse wortels
Over de oorlog werd in haar jeugd aan tafel nooit gesproken. 'Dat kan ik niet uitleggen,' zei haar moeder, geboren in Silezië aan de grens met Polen. Toen voor Europa de bevrijding kwam, begon voor de Duitsers daar de oorlog pas echt. Laura Starink reconstrueert het verhaal van een gewoon leraarsgezin aan de rand van het Derde Rijk. De kinderen gingen naar de Adolf Hitler Schule, de Hitlerjugend en de Arbeitsdienst, tot de Russen kwamen. Miljoenen sloegen op de vlucht, Silezië werd Pools en de resterende Duitsers werden gedeporteerd. In Duitse wortels kijkt Starink met haar moeder, ooms en tantes terug op hun oorlogsjeugd.
224 pages, Paperback
First published January 1, 2013
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 23 of 23 reviews
August 28, 2026
Een van de beste boeken die ik de voorbije jaren heb gelezen: Duitse wortels van Laura Starink. Het is tegelijk een familiegeschiedenis, een oorlogsboek en een fascinerend stuk Europese geschiedenis.
Starink gaat op zoek naar het verzwegen verleden van haar moeder en haar familie, afkomstig uit Silezië. Ze reconstrueert het leven van een gewoon leraarsgezin dat gevangen raakt in de maalstroom van de geschiedenis. De kinderen groeien op onder het naziregime, met Hitlerjugend, school en oorlogspropaganda als dagelijkse realiteit.
Maar het bijzondere perspectief komt vooral na 1945, wanneer Silezië Pools wordt en miljoenen Duitsers op de vlucht slaan. Wat voor de rest van Europa de bevrijding is, betekent voor deze mensen het begin van een nieuwe tragedie. Hun Heimat verdwijnt en een leven van vluchten, verlies en ontheemding begint. Starink weet die complexe geschiedenis heel dichtbij te brengen zonder ooit te vervallen in sentimentaliteit.
Ze schrijft helder, trefzeker en met een bewonderenswaardige sereniteit.
Juist daardoor komen de mensen, hun twijfels, angsten en herinneringen des te sterker binnen. Het grote verhaal van grenzen, oorlog en geopolitiek wordt voortdurend verbonden met het kleine verhaal van één familie. En precies daarin schuilt de grote kracht van dit boek: geschiedenis krijgt een menselijk gezicht.
Je leest niet alleen over wat er gebeurde, maar begrijpt ook hoe grote gebeurtenissen generaties lang blijven doorwerken. Een prachtig, aangrijpend en bijzonder toegankelijk boek dat ik iedereen die van geschiedenis én goede non-fictie houdt, van harte kan aanraden.
Starink gaat op zoek naar het verzwegen verleden van haar moeder en haar familie, afkomstig uit Silezië. Ze reconstrueert het leven van een gewoon leraarsgezin dat gevangen raakt in de maalstroom van de geschiedenis. De kinderen groeien op onder het naziregime, met Hitlerjugend, school en oorlogspropaganda als dagelijkse realiteit.
Maar het bijzondere perspectief komt vooral na 1945, wanneer Silezië Pools wordt en miljoenen Duitsers op de vlucht slaan. Wat voor de rest van Europa de bevrijding is, betekent voor deze mensen het begin van een nieuwe tragedie. Hun Heimat verdwijnt en een leven van vluchten, verlies en ontheemding begint. Starink weet die complexe geschiedenis heel dichtbij te brengen zonder ooit te vervallen in sentimentaliteit.
Ze schrijft helder, trefzeker en met een bewonderenswaardige sereniteit.
Juist daardoor komen de mensen, hun twijfels, angsten en herinneringen des te sterker binnen. Het grote verhaal van grenzen, oorlog en geopolitiek wordt voortdurend verbonden met het kleine verhaal van één familie. En precies daarin schuilt de grote kracht van dit boek: geschiedenis krijgt een menselijk gezicht.
Je leest niet alleen over wat er gebeurde, maar begrijpt ook hoe grote gebeurtenissen generaties lang blijven doorwerken. Een prachtig, aangrijpend en bijzonder toegankelijk boek dat ik iedereen die van geschiedenis én goede non-fictie houdt, van harte kan aanraden.
February 25, 2022
De voorouders van de schrijfster komen uit Silezië, een regio die, al naargelang de politieke en oorlogssituatie, Duits of Pools is, en/of in delen uit elkaar valt. (Sinds 1945 is de regio vrijwel helemaal Pools.) De bewoners en daarmee ook de familie van de schrijfster krijgen het zwaar te verduren in en na de Tweede Wereldoorlog.
Het boek laat zien hoe gewone, onschuldige mensen het slachtoffer zijn van omstandigheden waar ze geen greep op hebben, hoe hun leven wordt ontwricht door oorlog en de nasleep daarvan. Aangrijpend.
Het boek laat zien hoe gewone, onschuldige mensen het slachtoffer zijn van omstandigheden waar ze geen greep op hebben, hoe hun leven wordt ontwricht door oorlog en de nasleep daarvan. Aangrijpend.
June 12, 2022
Recensie volgt op mn website
February 2, 2023
Het is de geschiedenis van een familie in Silezie tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Niet vaak wordt aan dit deel van Europa aandacht besteed terwijl Silezie zowel Duits als Pools is geweest wat ontheemding en verbanning van de inwoners tot gevolg heeft gehad. Mooi geschreven, de foto's geven een goed beeld van de familie. Er was politieke achtergrondinformatie nodig ter verduidelijking, maar die was wel erg droog.
German roots. Subtitle: My family, the war and Silesia.
This book is about the history of a family in Silesia during and after the Second World War. Not often attention is paid to this part of Europe, while Silesia has been both German and Polish, resulting in displacement and exile of the inhabitants. Nicely written, the photos give a good better picture of the family. Political background information was needed for clarification, but it was very dry.
German roots. Subtitle: My family, the war and Silesia.
This book is about the history of a family in Silesia during and after the Second World War. Not often attention is paid to this part of Europe, while Silesia has been both German and Polish, resulting in displacement and exile of the inhabitants. Nicely written, the photos give a good better picture of the family. Political background information was needed for clarification, but it was very dry.
April 18, 2021
mooi en aangrijpend boek over het voorgeslacht van Laura Starink, komend uit Silezië. Het geeft op indrukwekkende wijze weer hoe gewone mensen vermalen kunnen worden door de geschiedenis. Het geeft ook weer hoe enorm sterk mensen kunnen zijn en wat een overlevingsdrang er in de genen van Starink zit. Het geeft ook weer hoeveel Duitsers geleden hebben in en vooral na de Tweede wereldoorlog. Lang was het onmogelijk om hen als medeslachtoffers te zien. Dit boek draagt op een waardige wijze bij aan een betere balans zonder weg te kijken voor de gruweldaden van het naziregime. Onvoorstelbaar wat er zich, nog geen 100 jaar geleden, in ons werelddeel heeft afgespeeld. Ik kan dit boek zonder meer aanraden.
July 4, 2022
Laura Starink ging op zoek naar de geschiedenis van haar moeders familie. Van oorsprong afkomstig uit Silezië. Een gebied dat veel geografische wisselingen doormaakte. Het hoorde ofwel bij Duitsland, Polen, Tsjechië. De familie Cibis voelde zich Duits, maar werd in de tijd gedwongen om zich aan te passen aan de situatie. In de 2e wereldoorlog werd de familie uit elkaar gehaald en hebben de kinderen ( nu op leeftijd) allemaal een indringend persoonlijk verhaal te vertellen. Starink begint op basis van documenten met haar overgrootvader, grootvader.
Naarmate je verder komt in het boek begint zich per persoon een behoorlijk drama te ontvouwen.
Naarmate je verder komt in het boek begint zich per persoon een behoorlijk drama te ontvouwen.
July 6, 2024
Laura Starink geeft in dit boek een inkijkje in haar familiegeschiedenis en daarmee in het lot van bewoners van Silezië. Een gebied dat door oorlog steeds aan een ander land werd toegevoegd met alle gevolgen van dien. Mensen die er geboren waren werden gedwongen een andere taal te spreken en/of nationaliteit aan te nemen of ze werden weggestuurd of naar kampen gestuurd. Families werden uit elkaar gehaald en dat laat sporen na. Zo ook in de familie van Laura. Op een heldere en betrokken manier beschrijft ze de gebeurtenissen en laat ze zien hoeveel dat met mensen doet.
December 9, 2024
Alweer een boek over de tweede wereldoorlog?
Ja, of toch nee: Het gaat over hoe mensen na een conflict verder gaan. Het gaat over wraak, over wat de bevolking meemaakt als er grote politiek-strategische keuzes worden gemaakt.
Het is vooral ook een interessant boek omdat de geschiedenis zelden verteld wordt vanuit de blik van inwoners van (afgelegen) grensgebieden.
Ja, of toch nee: Het gaat over hoe mensen na een conflict verder gaan. Het gaat over wraak, over wat de bevolking meemaakt als er grote politiek-strategische keuzes worden gemaakt.
Het is vooral ook een interessant boek omdat de geschiedenis zelden verteld wordt vanuit de blik van inwoners van (afgelegen) grensgebieden.
September 26, 2025
Wat een verhaal -een familie drama als onderdeel van grote gedwongen volksverhuizingen na het beeindigen van WO2 -
February 6, 2017
Mooi gecomponeerd boek waarin enerzijds de familiegeschiedenis en anderzijds de tragiek van de ontheemden op een 'organische' manier zijn vervlochten.
Smetje op het boek is de bijzonder lelijke vormgeving. Zowel de bladspiegel (te vol) als - vooral - de gruwelijk lelijke hoofdstuk en paragraafkoppen (met een malle uitlijning) doen pijn aan de ogen. Jammer.
Smetje op het boek is de bijzonder lelijke vormgeving. Zowel de bladspiegel (te vol) als - vooral - de gruwelijk lelijke hoofdstuk en paragraafkoppen (met een malle uitlijning) doen pijn aan de ogen. Jammer.
December 9, 2013
Ooit omvatte het Duitse Rijk een uitgestrekt grondgebied. Niet alleen delen van Polen, ook hele stukken Tsjecho-Slowakije, Oostenrijk, zelfs Rusland hoorden bij het keizerrijk. Zo ook de streek Silezië, waar de moeder van slaviste Laura Starink (1954-) geboren is. Tot de Tweede Wereldoorlog.
In Duitse Wortels. Mijn familie, de oorlog en Silezië onderzoekt Starink met oog voor detail haar roerige Silezische familiegeschiedenis.
Moeder Elinor Cibis werd geboren in het dorpje Mikultschüt, zo'n 60 kilometer van Auschwitz vandaan. Als Starinkhaar moeder vragen stelde over haar familie, luidde het antwoord steevast “Dat kan ik je niet uitleggen”. Silezië zat achter slot en grendel in haar gedachten. Toen de muur viel, nam Starink hier niet langer genoegen mee, en ze reisde met haar moeder naar haar Heimat. Het duurde nog enkele jaren voor ze de cassette-bandjes terug luisterde; haar moeder overleed in 2008 en op de begrafenis besefte Starink dat ze dat het nu of nooit was.
Voor de familie Cibis kwam de grootste ellende pas na de oorlog. Met het gezin Cibis kwamen veertien miljoen Duitse Heimatvertriebenen in de jaren vijftig ontheemd in de Bondsrepubliek terecht. Elinor ontmoette in Davros, Zwitserland, haar Nederlandse man, Jan Starink, toen ze daar aan het kuren was en kon de ergste ellende ontlopen. De rest van haar familie trof het veel en veel minder.
Starink plaatst haar familiegeschiedenis op een heldere en subtiele manier in de Europese geschiedenis. Met veel compassie beschrijft ze de levens van de Cibissen, ieder met zijn of haar eigen verhaal. Elke gebeurtenis bekijkt ze van meerdere kanten en tot in het kleinste detail neemt ze waar. Dat maakt Duitse wortels tot een aangrijpend boek, dat iedereen aan het denken zal zetten over de invloed van de Tweede Wereldoorlog op de kleine mens.
Lees de volledige recensie van Simone Timmermans op http://bit.ly/IXrFgq
In Duitse Wortels. Mijn familie, de oorlog en Silezië onderzoekt Starink met oog voor detail haar roerige Silezische familiegeschiedenis.
Moeder Elinor Cibis werd geboren in het dorpje Mikultschüt, zo'n 60 kilometer van Auschwitz vandaan. Als Starinkhaar moeder vragen stelde over haar familie, luidde het antwoord steevast “Dat kan ik je niet uitleggen”. Silezië zat achter slot en grendel in haar gedachten. Toen de muur viel, nam Starink hier niet langer genoegen mee, en ze reisde met haar moeder naar haar Heimat. Het duurde nog enkele jaren voor ze de cassette-bandjes terug luisterde; haar moeder overleed in 2008 en op de begrafenis besefte Starink dat ze dat het nu of nooit was.
Voor de familie Cibis kwam de grootste ellende pas na de oorlog. Met het gezin Cibis kwamen veertien miljoen Duitse Heimatvertriebenen in de jaren vijftig ontheemd in de Bondsrepubliek terecht. Elinor ontmoette in Davros, Zwitserland, haar Nederlandse man, Jan Starink, toen ze daar aan het kuren was en kon de ergste ellende ontlopen. De rest van haar familie trof het veel en veel minder.
Starink plaatst haar familiegeschiedenis op een heldere en subtiele manier in de Europese geschiedenis. Met veel compassie beschrijft ze de levens van de Cibissen, ieder met zijn of haar eigen verhaal. Elke gebeurtenis bekijkt ze van meerdere kanten en tot in het kleinste detail neemt ze waar. Dat maakt Duitse wortels tot een aangrijpend boek, dat iedereen aan het denken zal zetten over de invloed van de Tweede Wereldoorlog op de kleine mens.
Lees de volledige recensie van Simone Timmermans op http://bit.ly/IXrFgq
February 14, 2016
Hoe moeilijk en troosteloos kan een leven zijn, als je Silezier was en daarom werd beschouwd als een minderwaardig volkje. De geschiedenis walste over ze heen en ze werden door iedereen misbruikt. Sileziers zijn niet echt Duits, Pools of Tsjechisch, het waren overlevers die zich steeds aanpasten aan de nieuwe situatie. Ze vormen een zgn Mischvolk. Een leven van veranderingen en verhuizingen, men sprak een tijd Moravisch, danweer Duits vervolgens Pools, omdat het moest van het regime dan aan de macht. De schrijfster gaat, soms vergezeld van haar moeder Elinor, naar Silezie, naar het Klausberg van haar grootouders om meer te weten te komen hoe de familie Cibis en Klose door de zware tijd is gekomen. Haar moeder Elinor had een leven lang gezwegen over de familie-geschiedenis.
Voor de Sileziers begint de oorlog eigenlijk pas in 1945 bij het oprukken van het Russische front, hun verhaal is vergelijken met dat van de Indische Nederlandse na de capitulatie van de Japanners in het Verre Oosten
Voor de Sileziers begint de oorlog eigenlijk pas in 1945 bij het oprukken van het Russische front, hun verhaal is vergelijken met dat van de Indische Nederlandse na de capitulatie van de Japanners in het Verre Oosten
June 9, 2013
'Duitse Wortels' is een mooi sereen geschreven familieportret dat zich afspeelt in een gebied dat voor, tijdens en na de Tweede wereldoorlog een speelbal is van internationale politiek. Het gaat over de familie van de inmiddels overleden moeder van Laura Starink. Haar moeder heette Elinor Cibis en kwam uit een Duitstalige familie in Silezië.
Silezië maakt nu deel uit van Polen. Maar tot 1918 maakte het deel uit van het Duitse Keizerrijk. Maar na de Eerste Wereldoorlog worden kleine stukjes Silezië aangehecht door Polen en Tsjechoslowakije. Elinor werd in 1924 geboren in Mikultschütz, een Duits mijnstadje op zo’n 60 kilometer van Oswiecim in Polen, maar berucht onder z’n verduitste naam Auschwitz. De nazi’s zullen het stadje Mikultschütz kortaf Klausberg noemen; na de oorlog wordt het Pools en gaat het Mikulczyce heten. Achter de naamsveranderingen schuilt een tumultueuze geschiedenis van de streek, waar Duitsers, Polen, Moraviërs en Joden al honderden jaren samenleven.
Silezië maakt nu deel uit van Polen. Maar tot 1918 maakte het deel uit van het Duitse Keizerrijk. Maar na de Eerste Wereldoorlog worden kleine stukjes Silezië aangehecht door Polen en Tsjechoslowakije. Elinor werd in 1924 geboren in Mikultschütz, een Duits mijnstadje op zo’n 60 kilometer van Oswiecim in Polen, maar berucht onder z’n verduitste naam Auschwitz. De nazi’s zullen het stadje Mikultschütz kortaf Klausberg noemen; na de oorlog wordt het Pools en gaat het Mikulczyce heten. Achter de naamsveranderingen schuilt een tumultueuze geschiedenis van de streek, waar Duitsers, Polen, Moraviërs en Joden al honderden jaren samenleven.
March 29, 2016
De groten der aarde schrijven geschiedenis, de kleine man ondergaat ze, tegen wil en dank.
Met 'Duitse Wortels' belicht Starink de situatie van Silezie voor, tijdens en na WO2, bekeken vanuit de ervaringen van haar moeder, tantes, grootouders.
Een vergelijking is Makkelijk gemaakt. Wie het oeuvre van Kaplan kent, kan ook hier gelijkenissen vinden... Ik verkies Starink te beoordelen op haar eigen kunnen, zonder vergelijking te maken met anderen, en zowel qua stijl als inhoud ben ik dik tevreden.
Wie het Duits niet machtig is, maar zich toch wil verdiepen in de gedwongen volksverhuizing na WO2 heeft wat aan dit boek . Na het lezen van 'Duitse Wortels' jeukt 't om Breslau, Zobten maar ook Grözlitz en Katowice te bezoeken. Ga ik dus ook doen.
Mensen die te lui zijn om te lezen zitten waarschijnlijk niet op Goodreads, maar just in case... Die Grosse Flucht is een mooie docu die Starinks boek visualiseert. Ook een aanrader...
Met 'Duitse Wortels' belicht Starink de situatie van Silezie voor, tijdens en na WO2, bekeken vanuit de ervaringen van haar moeder, tantes, grootouders.
Een vergelijking is Makkelijk gemaakt. Wie het oeuvre van Kaplan kent, kan ook hier gelijkenissen vinden... Ik verkies Starink te beoordelen op haar eigen kunnen, zonder vergelijking te maken met anderen, en zowel qua stijl als inhoud ben ik dik tevreden.
Wie het Duits niet machtig is, maar zich toch wil verdiepen in de gedwongen volksverhuizing na WO2 heeft wat aan dit boek . Na het lezen van 'Duitse Wortels' jeukt 't om Breslau, Zobten maar ook Grözlitz en Katowice te bezoeken. Ga ik dus ook doen.
Mensen die te lui zijn om te lezen zitten waarschijnlijk niet op Goodreads, maar just in case... Die Grosse Flucht is een mooie docu die Starinks boek visualiseert. Ook een aanrader...
June 16, 2013
Een veelgeprezen en veelgelezen boek. Het viel me wat tegen maar waarom ik dat vind, is lastig uit te leggen.Misschien omdat het voor mij niet zoveel nieuws bevatte.De laatste jaren heeft het verschrikkelijke lijden van veel gewone Duitsers in de oorlog in Duitstalige boeken en tv-documentaires de nodige aandacht gehad. 'Der Brand' van Jörg Friedrich, bijvoorbeeld, over de massabombardementen op Duitsland en het lot van de bevolking maar ook het boek en de film Anonyma over het lot van Duitse vrouwen in Berlijn na het binnentrekken van de Russen. Over de "Heimatvertriebenen', een voornaam thema van dit boek, zijn reeksen boeken geschreven en tv-series gemaakt. Het zou heel mooi zijn als dit boek door veel Nederlanders,die nog steeds denken dat Duitsers in de Tweede Wereldoorlog alleen lijden veroorzaakt hebben, gelezen wordt.
October 13, 2013
Ik had me zeer verheugd op het lezen van dit boek, omdat hier een unieke familiegeschiedenis wordt beschreven. Het eerste deel van het boek was nog wel te doen, maar ik begon me steeds meer te ergeren. Meer research en een duidelijker structuur zouden het boek goed gedaan hebben. Er is inmiddels heel veel onderzoek gedaan naar bijvoorbeeld de positie van onderwijzers in het Derde Rijk. De schrijfster lijkt daar niet mee bekend te zijn en trekt op basis van haar eigen ontdekkingen en wereldbeeld conclusies. Dit doet ze met meer onderwerpen. Op een gegeven moment vond ik de toon zelfs aanmatigend. Was dit anders geweest en was het boek beter gestructureerd (nu lijkt het boek geschreven in de volgorde van de ontdekkingen die de schrijfster deed bij haar onderzoek), dan had ik vier of vijf sterren gegeven.
January 3, 2015
Van mijn vader gekregen met de handgeschreven opmerking voorin dat hij het "op details en namen na" een treffende beschrijving vond van de belevenissen van zijn familie rond de tweede wereldoorlog. Ik was al redelijk bekend met de materie maar dat maakt het toch extra bijzonder om te lezen. Ik herkende veel uit zijn verhalen en het plaatst ook het bezoek aan zijn ouderlijk huis een aantal jaren terug in een ander licht. De schrijfstijl is helder, de structuur soms wat minder, maar dat stoorde mij niet.
January 25, 2016
Veel nieuwe wetenswaardigheden geleerd van dit boek! Wat er met Duitse inwoners in Polen gebeurd is net na WOII; onbeschrijfelijk wat een leed! En het komt niet in de reguliere geschiedenisboekjes voor. (Tot nu toe) De geschiedenis wordt altijd geschreven door de overwinnaars.
Verliezers van een oorlog zijn de 'gewone' mensen.
Lezen dit boek!
Verliezers van een oorlog zijn de 'gewone' mensen.
Lezen dit boek!
June 23, 2014
Het verhaal van de moeder en familie van Laura Starink leert je hoe snel het lot van mensen kan veranderen, simpelweg doordat ze in een streek wonen die steeds weer door een ander land wordt geclaimd of toebedeeld.
Hier gaat het om Silezie, de grensstreek tussen Polen en Duitsland.
Na een bezoek vorig jaar aan Krakow en omgeving leest haar boek nog indringender.Goed boek.
Hier gaat het om Silezie, de grensstreek tussen Polen en Duitsland.
Na een bezoek vorig jaar aan Krakow en omgeving leest haar boek nog indringender.Goed boek.
April 16, 2014
Prachtig, indrukwekkend boek. Helder en met betrokkenheid geschreven zonder sentimenteel te worden. Uitstekend gedocumenteerd. Belicht een kant van de 2e wereldoorlog die niet vaak voor het voetlicht komt.
June 2, 2013
Weer een persoonlijke geschiedenis die een groter geheel laat zien. Voor mij blijft het meest boeiend hoe de grote geschiedenis de familiebanden beinvloedt.
March 31, 2019
Heldere en duidelijke beschrijvingen- erg interessant om te lezen!
April 30, 2017
Schrijnend verhaal over de familie Cibis uit Silezië. Voor hen begon de Tweede Wereldoorlog eigenlijk pas met de capitulatie in 1945. De enorme volksverhuizing die in de jaren 1945-1950 in Midden-Europa plaatsvond is in Nederland onderbelicht. Voor de mensen die moesten verhuizen was het echter enorm ingrijpend. Laura Starink vertelt het verhaal van haar moeder en haar familie. Een Duitse familie uit Silezië die aan het einde van de oorlog alsnog bijna alles verloor. Mooi geschreven, veel achtergrondinformatie.
Displaying 1 - 23 of 23 reviews