Soon after the success of the 1979 Islamic Revolution, Avini joined the Construction Jihad founded by Imam Khomeini dedicated to poverty alleviation in rural Iran. Witnessing first hand the cruelty and injustice left in the villages by the recently overthrown Pahlavi monarchist dictatorship, he set out to produce documentaries sharing those neglected realities. After the US-backed invasion of Iran by Saddam Hussein, Avini developed a series of cinematographic productions throughout the 8 years of the Imposed War.
He died in 1993 after joining search parties identifying the bodies of the martyrs of the war while also producing the "Narration of Victory" documentary, when he was hit by the shrapnel of a landmine.
سید مرتضی آوینی در شهریور سال ۱۳۲۶ در شهر ری متولد شد. سیدمرتضی آوینی
وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در شهرهای زنجان، کرمان و تهران به پایان رساند و سپس به عنوان دانشجوی معماری وارد دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی معماری را کنار گذاشت و به اقتضای ضرورتهای انقلاب به فیلمسازی پرداخت.
آوینی فیلمسازی را در اوایل پیروزی انقلاب با ساختن چند مجموعه درباره غائله گنبد(مجموعه شش روز در ترکمن صحرا)، سیل خوزستان و ظلم خوانین (مجموعه مستندخان گزیدهها) آغاز کرد.
وی فعالیتهای مطبوعاتی خود را در اواخر سال ۱۳۶۲، همزمان با مشارکت در جبههها و تهیه فیلمهای مستند درباره جنگ، با نگارش مقالاتی در ماهنامه اعتصام ارگان انجمن اسلامی آغاز کرد.
آوینی در زمان جنگ در گروه جهاد فعالیتهای بسیاری داشت. او در این دوره به سینما، هنر، فرهنگ واحد جهانی و مواجهه آن با مسائل مختلف فکر میکرد. مجموعه تحقیقات و مباحثات و نوشتههای آوینی در ماهنامه هنری سوره منتشر و بعدها در کتاب آینه جادو که جلد اول از مجموعه مقالات و نقدهای سینمایی اوست جمع آوری شد.
اواخر سال ۱۳۷۰ مؤسسه فرهنگی روایت فتح به فرمان آیتالله خامنهای تأسیس شد تا به کار فیلمسازی مستند و سینمایی درباره دفاع مقدس بپردازد و تهیهمجموعهروایت فتح را که بعد از پذیرش قطعنامه رها شده بود، ادامه دهد.
آوینی و بقیه گروه، سفر به مناطق جنگی را از سر گرفتند و طی مدتی کمتر از یک سال، کار تهیهشش برنامه از مجموعه ده قسمتی «شهری در آسمان» را به پایان رساندند و مقدمات تهیه مجموعههای دیگری درباره آبادان، سوسنگرد، هویزه و فکه را تدارک دیدند. اگرچه مقارن با همین زمان، فعالیتهای مطبوعاتی او نیز ادامه داشت.
شهری در آسمان که به واقعه محاصره، سقوط و بازپسگیری خرمشهر میپرداخت، در ماههای آخر سال ۱۳۷۱ از تلویزیون پخش شد، اما برنامه وی برای تکمیل این مجموعه و ساختن مجموعههای دیگر با شهادتش در فکه ناتمام ماند.
سید مرتضی آوینی، بیستم فروردین ۱۳۷۲ در فکه و در حال ساخت مجموعه مستند و تلویزیونی روایت فتح، بر اثر برخورد با مینهای باقیمانده از زمان جنگ به شهادت رسید.
پیکر شهید سید مرتضی آوینی ۲۲ فروردین با حضور مقام معظم رهبری و هنرمندان و نویسندگان تشییع و در گلزار شهدای بهشت زهرا (س) به خاک سپرده شد.
مطالعه این کتاب نشان می دهد برخلاف ادعاهایی که درباره دهه شصت مطرح شده، تا چه اندازه فضای علمی و بحث و گفتگو در جریان بوده است
این کتاب یکی از شاهکارهای سیدمرتضی آوینی است که مشخص میکند حرف هایی که الان مشکل اصلی جمهوری اسلامی است، حدود 30 سال پیش بیان شده و با بی مسئولیتی مسئولان، به گوش مردم نرسیده و راه حلی برای آنان در نظر گرفته نشده است
غیرسیاسی درباره سیاست! بارها باید تک تک مقالاتش را و جملاتش را خواند. و حتی بیشتر از خواندن! داغ بی تسلی! امام رفت و زمین ماند و ما نیز بر زمین ماندیم با داغ جراحتی بر دل و باری سنگین بر دوش... دیدم که میشناختیمش! اوف! حنجره ها را میتوان برید اما فریاد ها را هرگز! و...
اين كتاب حاوي مجموعه مقالاتي از شهيد مرتضي آويني است كه در زمان حيات زميني وي در مجلات و نشريات كشور به چاپ رسيده است. تم مشترك در تمامي مقالات رديابي رگه هاي اضمحلال تمدن غرب و رويارويي آن با موج نوي تمدن اسلامي و در رأس آن ايران انقلابي است.
جالب ترين نكته اين كتاب براي من تنوع كتابشناختي آن (تنوع منابع مورد استفاده آويني) است. البته اين مطلب را در اكثر نوشته هاي وي (به غير از گفتارمتن هاي مجموعه هاي مستند) مي توان ديد. يكي از ويژگي هاي منحصر به فرد آويني وسعت نظر و ذائقه عجيب وي در انتخاب كتاب و خوانشي است كه از آن ها ارائه مي دهد.
حتي اگر خواننده گرامي با هيچ يك از ديدگاه هاي سيدمرتضي همسو نباشد، باز هم مي تواند به لحاظ روش شناختي از نحوه نگاه وي به منابع و تبهر او در استفاده از اين منابع براي بيان مقصود مورد نظرش چيزي بياموزد.
مفاهیم زیادی رو یادم داد ، برام جا انداخت و تثبیت کرد. خیلی جاها از فهم بالای شهید جا خوردم و لذت بردم . بعضی از مقاله ها همم حقیقتا برام سنگین بود و کم ازشون فهمیدم ولی در کل خیلی خوب بود