تاریخ ادبیات در ایران در پنج مجلد

by Zabihollah Safa

عنوان: تاریخ ادبیات در ایران در پنج مجلد؛ نویسنده: ذبیح الله صفا؛ تهران، ابن سینا، 1336۱۳۳۶، چاپ دیگر: تهران، دانشگاه تهران، 1355؛ چاپ دیگر: تهران، فردوس، 1366؛ شابک دوره پنج مجلدی: 9645509998؛ موضوع: تاریخ و نقد ادبیات فارسی - قرن 20 م

Hardcover

First published April 1, 1957

About the author

Zabihollah Safa (Persian: ذبیح‌اللّه صفا; May 7, 1911 in Shahmirzad, Iran – April 29, 1999 in Lübeck, Germany) was a scholar and professor Emeritus of Iranian Studies at the University of Tehran.

His main contribution to the field of Iranian studies is seen in his seminal and comprehensive works on the history of Persian literature. He was also a regular contributor to the Encyclopaedia Iranica.
(wikipedia)

Reviews

[Peiman E iran · Rating 4 out of 5]

‎دوستانِ گرانقدر، <ذبیح الله صفا> برای نوشتارِ این کتاب از منابعِ بسیار زیادی بهره برده و تلاش و پژوهش بسیار کرده است...یادش گرامی باد
‎ از آنجایی که چکیده نویسی از تمامی این 5جلد، کاری دشوار و خوانشِ آن برای شما خسته کننده است، از این روی تصمیم گرفتن تا برخی از رویدادهای بیان شده در این کتاب ها را به انتخاب، در زیر برایتان بنویسم تا با سبکِ بیانِ تاریخِ ذبیح الله صفا آشنا شده و بهتر این کتاب را بشناسید و سپس در مسیرِ خواندنِ این پنج جلد گام بردارید
--------------------------------------------
‎ذبیح الله صفا، در موردِ چگونگی و سرگذشتِ صوفیان و تصوف در زمانِ صفویان، مینویسد: اگرچه عهدِ صفوی با نهضتِ دسته ای از صوفیان آغاز شده است، امّا دورانی نامساعد به حالِ تصوف بود.. وضعِ نامطلوب صوفیانِ تصوف در دورانِ صفوی، معلولِ دو علت بوده است: یکی چیرگی صوفیان صفوی و دیگری قدرتِ به اصطلاح عالمانِ قشری.... صوفیان از دورانی که جنید و حیدر، جامهٔ رزم به تن کردند و خرقهٔ درویشی را به کنار نهادند، دیگر صوفی نبودند... با تاجگذاری شاه اسماعیلِ دوم، نظامِ خانقاهیِ صوفیان از هم پاشید.. به دستورِ شاه اسماعیل، حسینقلی مشهور به خلیفه الخلفا و مرشدِ کاملِ زمان را از قزوین خارج و در دامغان چشمانش را کور کردند
*******************
‎صفا، در مورد علی اللّهی ها می نویسد: عبدالله ابن سبا، مؤسسِ مکتب علی اللّهی بود... او یهودی زاده ای اهلِ یمن بود و به تناسخ اعتقاد داشت و معتقد بود که علی بن ابیطالبِ تازی، نمرده است و در دوره هایِ گوناگون، ظهور میکند
********************
‎در موردِ روحانیونِ شیعه مینویسد: روحانیون شیعه به فرهنگ و تمدنِ ایرانیان، دلبستگی و علاقه ای نداشتند، چراکه ایرانی نبودند و از مراکزِ دینیِ شیعیان در بحرین و شام و لبنان و عراق به ایران آمده بودند.. حتی نسلِ نخستِ آنها، زبانِ فارسی را نمیدانستند و با فرهنگِ ایرانی نیز بیگانه بودند.. به عربی سخن میگفتند، به عربی درس میدادند و به عربی مینوشتند
‎ملّا های شیعه در برابرِ داستانهایِ حماسی، همچون شاهنامهٔ فردوسی، داستانهایِ دروغین و حماسی از جنگ آوری هایِ دودمانِ پیامبرِ تازیان و اسلام و علی و دیگران، ساخته و میگفتند: مدحِ گبران خواندن، بدعت و ضلالت است... عزیزانم، آنها تلاش کردند تا شاهنامه را از مردم گرفته و قرآن و کتبِ دینی را وارد زندگیِ مردمِ این سرزمین کنند و با ساختِ داستانهای دروغین از امامانِ تازی، به فریبِ مردم کوچه و بازار بپردازند
*********************
‎در موردِ مذاهب و فرقه هایِ اسلامی مینویسد: به گمانِ هر فرقه از فرقه هایِ فزونِ از شمارِ اسلامی، همهٔ عالم پُر از بدمذهبان و بد دینان و کافران و ملحدانی است که نه تنها آزار و قتلِ خود آنها، بلکه زنان و فرزندانشان نیز موجبِ سعادتِ دنیوی و سعادت اخروی میشود و میگویند: این کشتار و آزار غیر مسلمانها و غیر شیعیان، فلاحِ اخروی و تملکِ حور و قصور و خلدِ برین را به دنبال می آورد... در جای جایِ ایران و جهان، مردم به خاطرِ مذهب، یکدیگر را وحشیانه میکشتند تا بلکه به بهشتِ موهوم روند
*********************
‎در موردِ تورکانِ سلجوقی و پادشاه مشهور آنها سلطان سنجر، مینویسد: سلطان سنجر همچون دیگر پادشاهانِ تورک، غلام باره و همجنس باز بود.. او آنقدر بیمار و روانی بود که غلامی را از میانِ غلامانِ خویش بر میگزید و پس از مدتی که با آنها عشق بازی میکرد و مال و ثروتِ فراوان به آنها میداد، دستورِ قتلِ آنها را صادر میکرد.... سلطان سنجر به اختیارالدین جوهر، غلامِ زیبارویِ مادرش تعلقِ خاطر یافت، تا به حدی که سی هزار سپاه در رکابِ او گذاشت. امّا هم او چندی بعد دسیسه ای ترتیب داد تا وی را در دهلیزِ بارگاهش به ضربِ کارد، از پای درآورند.. گویند، آنوقت که جوهر را به کارد میزدند و فریادِ او بدر آمده بود، سنجر در حرمسرایِ خود بود و چون فریادِ او را شنید، گفت: گویا دارند بیچاره جوهر را مکشند! و همین کار را با غلامی به نامِ قایماز کج کلاه، و همچنین با غلامی دیگر به نامِ سنقر، نیز انجام داده بود و البته غلامانی دیگری نیز به این بلا گرفتار شده بودند
*********************
‎صبا در موردِ حملات وحشیانه به ایران زمین، مینویسد: ملتی که با چنان وضعِ فجیع، از گروهی مردمِ وحشی شکست یابد و زمین و مال و جان و فرزندانِ خود را آشکارا بازیچهٔ پنجه هایِ خون آلودِ آدمکشانِ بیابان یابد، طبعاً ارزش هایِ ملیِ خود را از دست میدهد و یا دیگر از آنها یادی نمیکند
‎آخوند و فقها، مقاومت ایرانیانی را که به دفاعِ ناامیدانه ولی سرسختانه از شهرها و روستاهایِ خود میپرداختند، عملی دور از عقل شمرده و آن را چنین تحلیل میکردند که چون تقدیر و مشیّتِ الهی بر نابودی و فنایِ آنها قرار گرفته است، دست زدن به اینگونه اعمال و مبارزه، مخالفت با مشیّتِ الهی میباشد
*********************
‎در موردِ ملّا محمد باقر مجلسی، آخوندِ بیخرد و پست، مینویسد: وی در دورانِ شاه سلطان حسینِ صفوی، به اوج قدرت رسیده بود و پادشاه خرافی و نادان، بدونِ کسبِ اجازه از مجلسی هیچ اقدامی نمیکرد... مجلسی ریاستِ دینی و دنیوی بدست آورده بود و ملّا باشیِ ایران نام گرفته بود و از ضعفِ پادشاه بهره جست و در کار و امورِ کشور دخالت میکرد... وی در سخت گیری و آزارِ غیرِ شیعیان و کشتار صوفیان و اندیشمندان و هنرمندان و همچنین نشرِ خرافات و موهومات و اخبار تاریخیِ دروغ و نظایرِ این گزافه گویی ها، مشهور است
---------------------------------------------
‎عزیزانم، دوست داشتم تا رویدادها و به اصطلاح اخبارِ بیشتری را برایتان بنویسم. امّا خواندنِ ریویو برایِ شما خسته کننده میشود
‎امیدوارم این ریویو برایِ شما خردگرایانِ تاریخ دوست، مفید بوده باشه
‎<پیروز باشید و ایرانی>

[Ali · Rating 3 out of 5]

https://www.goodreads.com/author_blog...