What do you think?
Rate this book
شعر و اندیشه
شعر مهمترین عنصر هنری و رسانهٔ فرهنگی در فضای فرهنگی ایرانی بوده و دیرزمانی شاعران در مرکزیترین جایگاه فرهنگ ایرانی قرار داشتهاند. شورمندی و دلبستگی نویسندهٔ این کتاب برای نگرش شاعرانه و زبان آن نیز، که چه بسا از «طبع قومی» ایرانیش برمیخیزد، در طول بیست و اندی سال گذشته شعر را یکی از مشغلههای اندیشهٔ وی ساخته و حاصل آن مقالههای این مجموعه است، که دربارهٔ شعر و هنر و ماهیتشان و ربطشان با اندیشهاند. در ویرایش دوم این کتاب، هفت مقالهٔ تازه بدان افزوده شده و مقالههای پیشین نیز پیراستهتر شدهاند. در ویرایش تازه [سوم] از این کتاب متن مقالهها همان است که بود. اما در نقطهگذاری و پاراگرافبندی آن بازنگری کردهام. همچنین برخی جملههای دراز و گنگ در متنِ پیشین را تا جای ممکن کوتاه و روشن و دو – سه جملهٔ نارسا را حذف کردهام. گهگاه برخی واژههای تازه را جانشین واژههای پیشین کردهام. همهٔ مقالهها، گرچه به ادبیات میپردازند بیشتر وجهی فلسفی دارند و به ادبیات و هنر از دیدگاه ربط آن با ذات انسان و تاریخ و جامعه و فرهنگ مینگرند.
247 pages, Paperback
7 people are currently reading
82 people want to read
About the author
داریوش آشوری
29 books206 followersآشوری دانشآموختهٔ دبیرستانهای البرز و دارالفنون است و همدرسِ نوجوانیِ بهرام بیضایی و عبدالمجید ارفعی. در دوران نوجوانی با مطالعهٔ نشریات حزب توده به آن مکتب گرایش پیدا کرد، و پس از ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ مدتی عضو سازمان جوانان حزب توده بود. پس از چندی در سال ۱۳۳۶ به حزب زحمتکشان ملت ایران (نیروی سوم) پیوست. آشوری در سال ۱۳۳۷ از دارالفنون دانشآموخته و وارد دانشکدهٔ حقوق و علومِ سیاسی و اقتصادی دانشگاه تهران شد و لیسانس اقتصاد خود را در سال ۱۳۴۲ گرفت. در همان سال در دورهٔ دکترای اقتصاد در همان دانشکده پذیرفته شد ولی آن را نیمهکاره رها کرد. کار تألیف کتاب، ترجمه، و نوشتن مقالات را از همین دوران شروع کرد. در دوران دانشجویی عضوِ هیئت اجراییهٔ «جامعهٔ سوسیالیستهای نهضت ملی ایران» به رهبری خلیل ملکی نیز بوده است. نخستین کتاب او، به نام فرهنگ سیاسی، در روزگار دانشجویی از او منتشر شد که هنوز هم، با نام دانشنامهٔ سیاسی، در ایران در زمینهٔ علوم سیاسی کتاب مرجع است و تاکنون بیش از سی چاپ از آن منتشر شده است. در همان دوران آشوری در مؤسسهٔ انتشارات فرانکلین بهعنوانِ ویراستار در دائرةالمعارف فارسی و سپس در بخش انتشارات به کار مشغول بوده است
آشوری از بنیانگذاران کانون نویسندگان ایران و عضو انتخابشدهٔ نخستین هیئت دبیران آن بوده است (۱۳۴۸). در دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی، دانشکدهٔ علوم اجتماعی، دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران، در مؤسسهٔ شرقشناسی دانشگاه آکسفورد در بریتانیا، و دانشگاه زبانهای خارجی توکیو تدریس کرده، و عضوِ هیئت مؤلفان لغتنامهٔ فارسی در مؤسسهٔ لغتنامهٔ دهخدا (وابسته به دانشگاه تهران)، عضو هیئت ویراستاران دانشنامهٔ ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا در نیویورک) و از نویسندگان آن بوده است. همچنین سردبیری چند مجلهٔ ادبی و نیز نامهٔ علوم اجتماعی را در مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات اجتماعی (وابسته به دانشگاه تهران)، به عهده داشته است
آشوری در قلمروی علوم اجتماعی و فلسفهٔ مدرن به توسعهٔ زبان فارسی از نظر دامنهٔ واژگان و بهبود سبک نگارش یاری فراوان کرده است. آشوری در آثار خود واژگان نوترکیبی چون گفتمان، همهپرسی، آرمانشهر، رهیافت، هرزهنگاری، درسگفتار و مانند آن را بهکار برد که معادلی برای آن در زبان فارسی وجود نداشت. فرهنگ علوم انسانی او شامل صدها ترکیب و واژهٔ اشتقاقی تازه برای گسترش زبانِ فارسی در زمینهٔ علوم انسانی و فلسفه است. از میان آثار او میتوان به بازاندیشی زبان فارسی، شعر و اندیشه، تعریفها و مفهوم فرهنگ، و فرهنگ علوم انسانی اشاره کرد. ما و مدرنیّت نام مجموعه مقالههایی از اوست که در آن به تحلیل بحران فرهنگی جامعهٔ ایران در مواجهه با مدرنیّت میپردازد. وی نویسندهٔ عرفان و رندی در شعر حافظ است که تفسیری هرمنوتیکی از بنیادهای اندیشگی دیوان حافظ بر پایهٔ پژوهش متنشناسانهٔ تاریخیست
آشوری از بنیانگذاران کانون نویسندگان ایران و عضو انتخابشدهٔ نخستین هیئت دبیران آن بوده است (۱۳۴۸). در دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی، دانشکدهٔ علوم اجتماعی، دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران، در مؤسسهٔ شرقشناسی دانشگاه آکسفورد در بریتانیا، و دانشگاه زبانهای خارجی توکیو تدریس کرده، و عضوِ هیئت مؤلفان لغتنامهٔ فارسی در مؤسسهٔ لغتنامهٔ دهخدا (وابسته به دانشگاه تهران)، عضو هیئت ویراستاران دانشنامهٔ ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا در نیویورک) و از نویسندگان آن بوده است. همچنین سردبیری چند مجلهٔ ادبی و نیز نامهٔ علوم اجتماعی را در مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات اجتماعی (وابسته به دانشگاه تهران)، به عهده داشته است
آشوری در قلمروی علوم اجتماعی و فلسفهٔ مدرن به توسعهٔ زبان فارسی از نظر دامنهٔ واژگان و بهبود سبک نگارش یاری فراوان کرده است. آشوری در آثار خود واژگان نوترکیبی چون گفتمان، همهپرسی، آرمانشهر، رهیافت، هرزهنگاری، درسگفتار و مانند آن را بهکار برد که معادلی برای آن در زبان فارسی وجود نداشت. فرهنگ علوم انسانی او شامل صدها ترکیب و واژهٔ اشتقاقی تازه برای گسترش زبانِ فارسی در زمینهٔ علوم انسانی و فلسفه است. از میان آثار او میتوان به بازاندیشی زبان فارسی، شعر و اندیشه، تعریفها و مفهوم فرهنگ، و فرهنگ علوم انسانی اشاره کرد. ما و مدرنیّت نام مجموعه مقالههایی از اوست که در آن به تحلیل بحران فرهنگی جامعهٔ ایران در مواجهه با مدرنیّت میپردازد. وی نویسندهٔ عرفان و رندی در شعر حافظ است که تفسیری هرمنوتیکی از بنیادهای اندیشگی دیوان حافظ بر پایهٔ پژوهش متنشناسانهٔ تاریخیست
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
September 5, 2014
داریوش آشوری متفکر مهمی است و از معدود فارسی زبانانی که توانسته با تسلط نسبی همزمان بر فلسفه ، زبانشناسی و ادبیات به نقد و کار فکری منسجم و رو به جلو دست زند
شاید برایتان مثل من جالب باشد بدانید که بسیاری از لغات جدید فارسی مانند "همه پرسی" ساخته ی ذهن خلاق داریوش آشوری است. در این کتاب او به تعریف و برداشت خودش از زبان و شعر و رابطه ی این دو می پردازد و در این مجموعه مقالات گردآمده ، به کلام حافظ و نیما و سهراب و اخوان و شناخت و مقایسه و تاثیرات شعر ایشان بر هم می رسد.
کتابی که نخوانده می توان گمان داشت چیزهای خواندنی زیاد دارد
::
بیزار ام از آن گوش که آوازِ نی اِشنود
و آگاه نشد از خرد و دانشِ نایی
::
زبان آشوری هم بی اندازه روان و شیوا و شاعرانه و پاکیزه و درخشان است و آدم را به یاد تفسیر سور آبادی و قلم شاملو و محمدعلی فروغی و دیگر بزرگان می اندازد که صرف نظر از محتوای کلامش خواندنی است چو می گوید
...
اگر هستی همین گشادگی ست و نمایانی، همین پهنه ی تجربه و بازی که به نام زندگی می گذرانیم و از آن سخن می گوییم ، و اگر هر مقامی و جایی و ساحتی از آن را زبانی درخور است ،پس آیا زبانی در کار تواند بود که مقام پسین زبان ، زبان پسین حقیقت باشد و نور خود را به پس پشت این صحنه بیفکند و چه گونگی آماده سازی این صحنه و دست یا دست های پنهان اندر کار را نشان دهد؟
....
شاید برایتان مثل من جالب باشد بدانید که بسیاری از لغات جدید فارسی مانند "همه پرسی" ساخته ی ذهن خلاق داریوش آشوری است. در این کتاب او به تعریف و برداشت خودش از زبان و شعر و رابطه ی این دو می پردازد و در این مجموعه مقالات گردآمده ، به کلام حافظ و نیما و سهراب و اخوان و شناخت و مقایسه و تاثیرات شعر ایشان بر هم می رسد.
کتابی که نخوانده می توان گمان داشت چیزهای خواندنی زیاد دارد
::
بیزار ام از آن گوش که آوازِ نی اِشنود
و آگاه نشد از خرد و دانشِ نایی
::
زبان آشوری هم بی اندازه روان و شیوا و شاعرانه و پاکیزه و درخشان است و آدم را به یاد تفسیر سور آبادی و قلم شاملو و محمدعلی فروغی و دیگر بزرگان می اندازد که صرف نظر از محتوای کلامش خواندنی است چو می گوید
...
اگر هستی همین گشادگی ست و نمایانی، همین پهنه ی تجربه و بازی که به نام زندگی می گذرانیم و از آن سخن می گوییم ، و اگر هر مقامی و جایی و ساحتی از آن را زبانی درخور است ،پس آیا زبانی در کار تواند بود که مقام پسین زبان ، زبان پسین حقیقت باشد و نور خود را به پس پشت این صحنه بیفکند و چه گونگی آماده سازی این صحنه و دست یا دست های پنهان اندر کار را نشان دهد؟
....
August 25, 2016
این کتاب مجموعهای از مقالههای داریوش آشوری است که درباب هنر و ادبیات، بهویژه شعر، از منظری فلسفیمآبانه و گاه جامعهشناسانه نگاشته شده است. چند مقالهی نخست این مجموعه که عمدتاً درپی بهدستدادن تعریفی است از گوهر و ذات شعر، ایرادی اساسی دارد. زبان این نوشتارها سمتوسویی ادیبانه و زبانورزانه دارد و این، با ماهیت چنین پژوهشی یکسره ناسازگار است. نویسنده گاهی حتی تا چند صفحه را صرفاً به درازگویی دربارهی موضوعاتی میپردازد که چندان ناآشنا و نیازمندبهتوضیح نیست. بهگمانمن، این ویژگی ایرادی اساسی است. در ادامه، مقالاتی است مشتملبر گشتوگذارهایی در جهان شعری نیما، سپهری،، حافظ و اخوان که نکتههای سودمند و باریکاندیشانهای در آن بهچشم میخورد. درخشانترین بخش این کتاب مقالهای است که به واکاوی و نقد کتاب «ادبیات چیست؟» سارتر پرداخته است و نقدهایی کاملاً بجا و درخوردرنگ را مطرح میکند. دو مقالهی پایانی کتاب هم مروری است بر دو نمایشنامه و بازنمودن جهانبینی نهفته در آن دو: «درانتظار گودو» از بکت و «کرگدن» از یونسکو.
December 25, 2021
دو سه متن خوب دو سه متن متوسط بقیه ضعیف خصوصا مقالات پایانی کتاب!
February 23, 2018
هیچ چیز اشتباه تر از این نیست که بجای خواندن شعر، درباره شعر بخوانی.
کتاب؛ گزارش های دست دوم نویسنده از آثار ادبی و فلسفی ای ست که خوانده است. هرچند من متخصص این حوزه نیستم و نمی توانم ارزش دهی کنم. اما نثر پیچیده کتاب و لحن شاعرانه نویسنده - حتی در بخش های جدی و فلسفی کتاب - به شما وضوحی که از یک متن جدی علمی توقع می رود را نمی دهد .
کتاب یک متن ژورنالیستی برای انسان های دهه های قبل است که سرگرمی های این دوره را نداشتند و مشغول این توصیفات و گزارشات دم دستی مجلات می شدند.
کتاب؛ گزارش های دست دوم نویسنده از آثار ادبی و فلسفی ای ست که خوانده است. هرچند من متخصص این حوزه نیستم و نمی توانم ارزش دهی کنم. اما نثر پیچیده کتاب و لحن شاعرانه نویسنده - حتی در بخش های جدی و فلسفی کتاب - به شما وضوحی که از یک متن جدی علمی توقع می رود را نمی دهد .
کتاب یک متن ژورنالیستی برای انسان های دهه های قبل است که سرگرمی های این دوره را نداشتند و مشغول این توصیفات و گزارشات دم دستی مجلات می شدند.
September 4, 2024
کتاب جذابی بود، مجموعه مقالاتی که در طی سالهای مختلف برای نشریات و یا همایشها تهیه شده بود و اینجا گردآوری شده بود.
مقالات رو میشد تقریبا به دوسته کلی تقسیم بندی کرد: دسته اول بیشتر به چیستی شعر و ادبیات میپردازن و اینکه به چه متنی میگیم شعر و چه متنی حتی اگه منظوم باشه شعر نیست
دسته دوم در مورد شاعران و یا آثار بود
مقالههایی که در مورد سهراب و سیر تحول فکریاش همراه تحولش در سبک شعریاش بود رو دوست داشتم، تحلیل متفاوتی بود
همینطور مقالات مربوط به نیما و مقاله دیگهای که مقایسه جهانبینی نیما و حافظ رو داشت
مقاله مختصری هم که نقدی بود به کتاب بهالدین خرمشاهی در مورد حافظ، نکات ادبی جالبی داشت، مثل توصیف گلبانگ، کلاه کج نهادن یا …
اخر کتاب یکسری مقاله در مورد آثاری بود از سارتر، بکت، یونسکو و …که بدون خوندن اصل اون مقالات نمیشد با تحلیلشون ارتباط برقرار کرد،
چهارستاره رو هم به همین خاطر دادم
یک جمع بندی کلیدی بخش اول (که البته جدید و مختص آشوری هم نیست ولی این کتاب خوب بهش پرداخته)
شعر مهمترین ساحت فرهنگی ایرانیها هست و کمتر عرصهای از عرصههای دیگر هنر و فرهنگ تو زندگی ایرانیها در نسلهای مختلف اینقدر تاثیرگذار بوده
مقالات رو میشد تقریبا به دوسته کلی تقسیم بندی کرد: دسته اول بیشتر به چیستی شعر و ادبیات میپردازن و اینکه به چه متنی میگیم شعر و چه متنی حتی اگه منظوم باشه شعر نیست
دسته دوم در مورد شاعران و یا آثار بود
مقالههایی که در مورد سهراب و سیر تحول فکریاش همراه تحولش در سبک شعریاش بود رو دوست داشتم، تحلیل متفاوتی بود
همینطور مقالات مربوط به نیما و مقاله دیگهای که مقایسه جهانبینی نیما و حافظ رو داشت
مقاله مختصری هم که نقدی بود به کتاب بهالدین خرمشاهی در مورد حافظ، نکات ادبی جالبی داشت، مثل توصیف گلبانگ، کلاه کج نهادن یا …
اخر کتاب یکسری مقاله در مورد آثاری بود از سارتر، بکت، یونسکو و …که بدون خوندن اصل اون مقالات نمیشد با تحلیلشون ارتباط برقرار کرد،
چهارستاره رو هم به همین خاطر دادم
یک جمع بندی کلیدی بخش اول (که البته جدید و مختص آشوری هم نیست ولی این کتاب خوب بهش پرداخته)
شعر مهمترین ساحت فرهنگی ایرانیها هست و کمتر عرصهای از عرصههای دیگر هنر و فرهنگ تو زندگی ایرانیها در نسلهای مختلف اینقدر تاثیرگذار بوده
June 20, 2014
برخی رودها به عمد گل آلوده اند تا ژرف جلوه کنند. اما آب های زلال ژرف همیشه ژرفاشان را کمتر از آنجه هست نشان می دهند. برای راه یافتن به ژرفنای چنین آب ها باید شناگری دانست وگرنه به دست و رو تازه کردنی در کنارشان بسنده باید کرد.
شعر اگر به راستی شعر باشد تهی شدنی نیست. روبرو شدن با آن هر بار مکاشفه تازه ای است.
شعر اگر به راستی شعر باشد تهی شدنی نیست. روبرو شدن با آن هر بار مکاشفه تازه ای است.
Displaying 1 - 6 of 6 reviews