Jump to ratings and reviews
Rate this book

Aksaray'dan Bir Perihan

Rate this book
Bizi çirkinleştiren veya utandıran şeyleri düşünmemek en hayırlısı değil miydi?

Perihan, Aksaray'da yetişmiş, kaba, sınıf atlama hevesi içinde olan ve bu sınıf atlama çabasını eşi Nuri ile para üzerinden gerçekleştiren bir kadındır. Nuri ise saraylı bir aileden gelen, Perihan'ın kontrolünde yaş-şayan, hiçbir şeye ses çıkarmayan, her türlü ahlaksız davranışı bile kabul eden bir adamdır. Perihan bu yolda her türlü davranışı mübah görmekte ve eşine de bu konuda sürekli telkinler vermektedir.

Gece Postası'nda tefrika edilen Aksaray'dan Bir Perihan'da Suat Derviş, Perihan karakteri üzerinden zenginleşen, ama bir taraftan da yozlaşmakta olan toplumu eleştirir.

156 pages, Paperback

First published January 1, 1962

4 people are currently reading
73 people want to read

About the author

Suat Derviş

47 books94 followers
Suat Derviş İstanbul’da doğdu. Tıp profesörlerinden İsmail Derviş Bey’in kızı olan Suat Derviş, çocukluk yıllarında özel eğitim aldı. Daha sonra Kadıköy Numune Rüştiyesi’yle Bilgi Yurdu’nda eğitim hayatına devam etti. Konservatuvar eğitimi için ablasıyla birlikte Almanya’ya giderek piyano dersleri almaya başladı ve edebiyat fakültesine yazılarak felsefe derslerine yöneldi. Konservatuvar eğitimini bırakıp Almanya’daki çeşitli dergi ve gazetelerde yazmasıyla gazetecilik hayatı başladı. 1932’de Türkiye’ye döndükten sonra da Son Posta, Vatan, Cumhuriyet, Gece Postası, Yeni Ay, Tan gibi gazetelerde röpotajları, hikâyeleri, romanları yayımlanarak yazı hayatına devam etti. Reşat Fuat Baraner ile birlikte Türkiye’de toplumsal gerçekçi akımın ilk yayın organlarından sayılan Yeni Edebiyat Dergisi’ni yayımladı. Bu dergide kısa öyküler, fıkra ve eleştiriler yazdı. 1944 tutuklamaları sırasında eşi Reşat Fuat Baraner’i sakladığı ve yasadışı Türkiye Komünist Partisi’ne katıldığı gerekçesiyle yargılanarak bir yıl hapse mahkûm oldu. Ardından Paris’e giderek 1953-1961 yılları arasında Fransa’da kaldı. 1961’de Türkiye’ye döndükten sonra romanlarının yazımı ve yayınıyla uğraştı. Birçok ilke de imzasını atan Suat Derviş, yazı hayatına adım attığı Alemdar gazetesindeki “Hezeyan” şiiri başta olmak üzere, gerek farklı mahlaslarla gerek kendi ismiyle yazılmış birçok eseri geride bırakarak 1972’de Kasımpaşa Askeri Deniz Hastanesi’nde hayata gözlerini yumdu.

http://www.ithaki.com.tr/yazar/suat-d...

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
24 (15%)
4 stars
67 (42%)
3 stars
56 (35%)
2 stars
9 (5%)
1 star
2 (1%)
Displaying 1 - 14 of 14 reviews
Profile Image for Elçin Arabacı.
158 reviews203 followers
December 23, 2021
Önce bu romanı Suat Derviş'in (Hatice Saadet Baraner) erken romanlarından biri zannettim, ama değilmiş. Suat Derviş bu romanı 1962-63 yılları arasında Gece Postası gazetesinde tefrika etmiş.

63'te yayınlanan Fosforlu Cevriye ve daha 1940larda yazılan Sınır olmasa, Suat Derviş'in komünist kimliğini ve TKP önderlerinden, eşi Reşat Fuat Baraner ile mücadelesini bilmesem, Suat Derviş'in bu romanı üst-sınıf eski Osmanlı aristokrasi sınıf bilinciyle yazdığını söyleyebilirdim.

Aslında Derviş'te yitik Osmanlı İstanbul'unun kaybedenleri, servetlerini yitiren eski paşazadelerden bir geçmiş de var. Tıpkı Türkiye'de komünizmin yine simge isimlerinden bir başkası olan Mina Urgan gibi, evde azadlı köle Çerkes halayık (lar?) elinde büyümüş Suat Derviş. Muhtemelen Nazım Hikmet de öyleydi. Derviş'in bir diğer romanı Çılgın Gibi'de de o metruklaşan konakların, kaybeden Osmanlı paşazâde kuşağının değerlerinin ve yaşlılıklarında çoğu kaderlerine terk edilmiş Çerkes hane içi köle kadınlarının (cariye, halayık) hüzünlü öyküsü, romantik ve nostaljik bir bakışla resmedilir.

Bunda çok da büyük bir sorun yok. Böyle üst sınıftan gelmesine rağmen Derviş'in Fosforlu Cevriye ve Sınır'da alt sınıfların yaşantısı, dilleri, dünya görüşleri, yaşam şartlarını başarıyla ve keskin bir gerçekçilikle ortaya koyabilmesi yazarlık yetenekleri açısından çok takdire şayan bilakis. Buna rağmen bu romanda Aksaraylı Perihan'da- belki ustaya biraz haksızlık ediyorum ama- Suat Derviş'in içinden sanki biraz yalı çocuğu geçmişi çıkıvermiş gibi geldi bana.

Beni bu anlatıda rahatsız eden Perihan'ın İstanbul'un yoksul semtlerinden büyümüş, alt gelir grubundan gelen bir aileden gelmesi dışında (babası bir gardiyan emeklisi, annesi ev hanımı), aç gözlü, bencil, tahakkümcü bir sonradan görme olmasının başka bir nedeninin olmamış olması.

Kocası Nuri'yi de dejenere eden, onu karısının tahakkümüne boyun eğmesine neden olan kişiliksiz duruşunun anlatıda aslında, kendi sınıfının çocuklarının aksine Mekteb-i Sultanî'ye (Galatasaray Lisesi) değil, mahallesinde sıradan bir okula gidip, küfreden, birbirlerinin yüzüne tüküren mahalle çocuklarıyla büyümüş olması.

Onlara intibak edebilmek için, Nuri okulda arkadaşlarıyla başka, kibar kadınların bulunduğu evinde (emektar Çerkes dadı, halayık, anne ve teyze) başka türlü davranmaya kendisini alıştırınca, evlilik hayatında da alt sınıftan ve dejenere, eni konu aç gözlü, öyle giyim kuşamı, mobilya seçmesini falan bilmeyen (Suat Derviş'in Perihan'a bu eleştirisi de gayet sınıfsal!) Perihan'a kolayca ayak uyduruveriyor Nuri ve pişmanlıklar içinde kıvransa da sonuçta, tam da karışının istediği gibi geliri arttıkça, onun gibi dejenere bir tip olup çıkıveriyor.

Buraya kadar özetle Suat Derviş, bu romanında burjuva sınıfına ve Derviş'çe bu sınıfın temsil ettiği-neden olduğu toplumsal çürümeye eleştiri getireyim derken, içindeki gizli aristokratı da ifşa etmiş oluyor. Bu romanı yazarken amacının bu olduğunu sanmıyorum, fakat bence görünen o.

Romanın nispeten güzel tarafı, Osmanlı'da kölelik mevzusunda bir hayli kafa yormuş olan Suat Derviş'in (mesela bkz. Bir Haremağası'nın Hatıraları ve yine, Çılgın gibi) Çerkes halayık Gülter'in öyküsünde, Osmanlı'nın son dönemlerinde İstanbul'da bir konağa satılan Gülter'in gözünden daha çocuk yaşta köleleştirilen bir kadınının nazarından bunun bir çocuğun hayatında yarattığı travmayı anlatabilmesi. Bu anlatı oldukça gerçekçi sayılır. Mesela, kölenin satıldığı konak değiştikçe isminin de değişmesi, bu isim değiştirme durumunun köle açısından ne kadar incitici ve onur kırıcı olduğunun betimlenmesi gibi...

Gerçi Suat Derviş Gülter'in bir köle pazarında satıldığını anlatıyor. Sultan Abdülhamid II döneminde İngilizler'in diplomatik baskısıyla köle pazarları çoktan kaldırılmıştı, her ne kadar kölelik el altından hane içlerinde devam etse de... Fakat elbette ki romanlar birebir tarihsel gerçekliğe de uymak zorunda değil.

Suat Derviş'in onu büyütüp besleyen evinin emektarı Çerkes dadı/ halayıklara büyük sevgi ve hürmeti olduğu kesin. Onları bu romanda da Çılgın Gibi'de de büyük bir muhabbetle, az konuşan, çok gururlu, para işlerine akılları ermeyen, buna da yüz düşürmeyen son derece asil kadınlar olarak resmediyor daima.

Gültem azad edilip onu satan dayısının onu konağından alıp götürmesiyle tanıştığı köydeki Çerkes hayatı ve kültürü, folkloru da aynı şekilde büyük bir sempati ile resmediliyor Suat Derviş'in kaleminden. Bu öyle bir sempati ki neticede Gültem ve Gültem gibi nice kız çocuğunu da köle olarak satan kültürün de aynı kültür olduğunu atlıyor Suat Derviş.

Gültem nitekim köyüne dönüşünde ne dayısına ne yengesine "beni niye el kadar çocukken sattınız?" diye asla sormuyor. Kuşkusuz Suat Derviş'in anlatısındaki Çerkes köy hayatı da (1920-1930lar) Derviş'in anlattığı kadar da pastoral ve romantik değildi. Gerçi savaş yıllarında Gültem'in çektiği sıkıntılar, çocuklarının ölümleri vs. anlatılmış, fakat Gültem'in içinden çıktığı ataerkil kültürü asla sorgulamıyor, okura da sorgulatmıyor Suat Derviş. Bu da tamamen romancının kendi öz yaşantısındaki tecrübeleri ve duygu dünyasını aşamamasından kaynaklanan bir eksiklik gibi görünüyor.
Profile Image for Pia G..
448 reviews158 followers
June 7, 2022
perihan sen şu zamana kadar okuduğum en itici karaktersin! 😒
Profile Image for Yasemin Salihoglu Karagul.
329 reviews27 followers
December 14, 2021
Suat Dervişin her zamanki yalin ve akici diline zaten diyecek bir soz yok.
Nuri'nin bir zamanlar ayni cati altinda yasadigi aile fertleri ile evlendikten sonra yollarinin nasil ayrildigi, neler yasandigi, hayatin degisimine karsi onlarin neler yaptigi nasil tutunduklarini veya savrulduklarini Suat Dervis oyle bir yazmis ki basliyorsunuz ve bitiyor.
Profile Image for booksofAhu.
287 reviews39 followers
July 6, 2014
Suat Derviş okumaya karar verdikten sonra bu kitabıyla başlamamın sebebi açıkçası kısa oluşuydu ve yazarın diline alışmam kolay olur diye düşündüm.

Bu kitabı alırken güncel romanlar gibi olmadığını hatırlamak lazım. Artık pek kullanılmayan kelimeler içermesi bi yana (en sonda sözlük var) anlatım olarak da bugüne yakın değil.

Kitap dışardan bir gözle ama karakterlerin iç dünyaları paylaşılarak yazılmış. Bütün karakterler vurguladıkları özellikleri açısından abartılı.

Yazarın tüm eserlerini okumaya niyetli değilseniz bu kitapla zaman harcamayın derim. Kötü olduğu için değil de iyi olmadığı için.

s99:
O nasıl Nuri'yi değiştirmişse, Nuri de bugünkü Perihan'ı yaratmıştı. Onun bütün haşinliği, hodbinliği, harisliği, iyi bir toprak bulmuş bir muzır ot gşbş Nuri'nin iradesizliği, zaafı ve müsamahasını bulunca gelişmişti.
Profile Image for E. Tuba.
46 reviews1 follower
October 19, 2018
Aydın kesimin sessizliği, cahil kesimin herkesi yönetmesi ; para hırsıyla ahlaki kaygıları gormezden gelenler, sonradan görmelerin gizli zorbalığı... Tarihimizde yokmus gibi davranılan kölelik, Çerkeslik ve 1950 li yıllarda, tarihi yapıların şehirleşme adına yok edilmesi... roman kısaca bunlardan bahsediyor, ben beğenerek okudum. Tarihimizde kültürümüzde fazla bilinmeyen pek cok yöne tanıklık ederek değinmiş.
Profile Image for ysobro.
20 reviews
March 30, 2025
Tema olarak İntibah’ı andırdı bana, fettan bi kadın ve sünepe bi koca. Dili, anlatımı için öyle diyemem çünkü İntibah’ı henüz okumadım (😩) ama bu kitabın anlatımı daha yalındır, İntibah daha edebidir diye düşünüyorum.

Ben öncelikle kitaplarda sunuş, önsöz olmasını çok seviyorum ama bunları kitap bittikten sonra okumak bana daha çok keyif veriyor çünkü öncesinde okuyunca benim daha kitap hakkında bi fikrim olmadığı için o yorumlar ve analizler benim için çok havada kalıyor. Ama sonrasında okuduğumda kitabı şöyle bi derliyor topluyor ve düşüncelerim daha bi derinleşiyor gibi hissediyorum.

Bu kitap aralık 1962 - şubat 1963 arasında gazete tefrikası olarak yayınlanmış, devam eden köşe yazısı gibi, 1994’te de kitap olarak basılmış. Sunuşta da bu durum bu kitabı basitleştirir mi, değersizleştirir mi diye çok güzel tartışılmıştı, ilginç geldi ve hoşuma gitti.

Belki bu sebepten kitap biraz pembe dizi tadında sürükleyiciydi. Bazı yerlerde yaşanan olaylar yüzünden ağladım. Sunuşta da kitapta bir karakterin bir sürü trajik olay yaşamasından ama bunun ajitasyon için yapılmadığından, dönemin olanaklarını, olanaksızlıklarını güzel belirttiği savunuluyordu; buna ben de katılıyorum. Hiçbir olay ajitasyon için yazılmış altı boş şeyler gibi gelmedi, o dönem sayısız insanın yaşadığı şeyler olarak görüyorum hepsini.

Dediğim gibi sürükleyiciydi gerçekten. İlk başlarda fazla sürükleyici geldi hatta. Sadece olaylar yaşanıyor gibi hissettim ilk 20-30 sayfa. Ama sonra olaylar da karakterler de derinleşti ve o hissettiğim yavanlık geçti.

Sonu yüzümde ufak bir tebessüm bıraktı.

Son olarak da Perihan’ın bazı laflarını, yaptıklarını; kocası Nuri’nin de pısırıklığını ağzım açık okudum resmen.

Nuri!!!! 😤😤😤
Profile Image for Selin.
50 reviews2 followers
June 20, 2022
Ucte birini okudum, devam edemedim. Yazarin baska eserlerine de sans vermek isterim yine de, ama bu ilk karsilasma agzimda kotu bir tat birakti. Sig, edebi acidan ozelliksiz, ve tutarsiz buldum. Sinif atlama cabasi icindeki hain karakter nuanssiz bir sekilde olusturulmus. Sinif mucadelesi uzerine icgorulu bir kesit sunulmaktansa suclayici bir eda ile tasvir edilmis alt sinif. Sevimsiz olmasina ragmen daha karmasik hisler ve ozellikler barindirabilirdi Perihan. Nuri de pisirik, ama oyle bir pisirik ki hic gercekci degil.
Profile Image for Türkay.
440 reviews44 followers
August 22, 2017
Suat Derviş'in yazar anlatımıyla geçen bu kısa romanı, bir dönem Türkiye'sinde ilişkilerdeki hızlı değişimi de izleme olanağı veren ilginç bir anlatı ...
Toplumcu gerçekçi bakış açısıyla anlatılan hikayesi, analiz açısından sade bir dili tercih etmiş. Hem Derviş 'i tanımak, hem de ülkenin nasıl dönüştüğü konusunda bilgi sahibi olmak için okunacak bir kitap
Profile Image for handtohandwitheurydice.
4 reviews2 followers
December 20, 2020
Zamanının çok önünde bir yazar Suat Derviş. Kendisi, günümüzde hala tartışma konusu olan ve bir türlü cevap bulunamayan meseleleri daha kimse görmezken tartışmaya açmış, az ve öz cümlelerle güzel cevaplarını vermiş ve bu kitapta bu özelliğin en güzel örneklerinden biri.
Profile Image for İro Hanım.
22 reviews
December 26, 2024
Suat Derviş mest ediyor ya.
Bu kitaptaki ana karakter bir anti karakter olmasına karşın yan karakter hikayeleri o kadar güzel anlatılmış ki inanılmaz. Psikolojik tahlillere girmiyorum bile
Profile Image for Leylak Dalı.
636 reviews154 followers
August 1, 2016
"Fosforlu Cevriye"nin de yazarı olan 1903 doğumlu Suat Derviş'in bu kitabını okurken siyah-beyaz, naif bir Türk filmi izliyormuşum hissine kapıldım. Hatta rolleri bile paylaştırdım :) Zamanının dilini kullanarak yazdığı kitaptaki bazı terimler gençlere yabancı gelebilir diye kitabın sonuna sözlük konmuş ama ben "muhavere", "takallüs", "muazzeb", "merbut", "etvar" gibi sözcüklerle karşılaşmaktan özel bir zevk aldım. Konusu basit gelebilir belki ama Osmanlı devrinin nadir kadın yazarlarından olan Suat Derviş'i tanımak ilginç olabilir derseniz buyrun okuyun derim...
Profile Image for Kağan Bayraktar.
11 reviews3 followers
February 6, 2016
Ilginç bir kitap... Ana teması insanı yaşadıklarının şekillendirmesi... Tavsiye ederim... Eski kelimeler sıkça kullanılıyor, ama romanı anlaşılmaz kılacak kadar yoğun değil ...
Profile Image for Ebru.
124 reviews6 followers
August 3, 2018
Suat Derviş ile tanışma kitabımdır. Çok büyük beklentiyle okuduğum için midir bilmiyorum sıradan bir hikaye olarak geldi.
Displaying 1 - 14 of 14 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.