Plattegrond van een jeugd

by Wanda Reisel

Van Eeghenstraat 100, vijf verdiepingen, zestien kamers, zesentwintig vaste kasten. Kolenhok en prieel in de tuin, grenzend aan het Vondelpark. Van het huis waar Wanda Reisel opgroeide staat elke plint, elke kier, elke deurknop in haar geheugen gegrift. Het werd het domein van haar verbeelding en de kiem van haar schrijverschap. Reisel neemt de lezer mee, dwalend van het ene vertrek naar het andere en aan de hand van haar verhalen ontstaat de plattegrond van een jeugd.

221 pages, Paperback

First published January 1, 2010

Reviews

[Reyer]

Weinig schrijvers roepen de tijdgeest zo levendig op als Wanda Reisel (1955). Na Die zomer keert de auteur in het autobiografische Plattegrond van een jeugd terug naar het Amsterdam van de jaren zestig en zeventig, waar ze opgroeit in een groot joods gezin in de Van Eeghenstraat aan het Vondelpark.

Met anekdotes brengt Reisel haar ouderlijk huis tot leven. Het is de schrijver na te geven dat ze uitstekend in de huid van haar jongere zelf weet te kruipen; bij vlagen had ik de indruk een Nederlandse versie van Annie Ernaux’ Les Années of Mémoire de fille te lezen. Een reeks van onderwerpen passeert de revue, maar meer nog was ik geboeid door de culturele referenties, zowel naar muziek (Pink Floyd, Soft Machine) als naar literatuur: De god Denkbaar Denkbaar de god van W.F. Hermans leert haar dat die niet ‘plechtig’ en ‘dor’ is, La Place de l'étoile van Patrick Modiano plaveit de weg voor haar ontwikkeling als schrijver. Reisel typeert zichzelf als iemand die de dingen liever doet ‘in de beslotenheid van haar eigen hoofd en kamer’. Soms is ze intiem en openhartig, bijvoorbeeld over haar verliefdheid op de leraar Nederlands, soms afstandelijk. Ik heb haar plattegrond met veel plezier gelezen. Alleen de opname van het korte verhaal De kunst van het bezorgen van een liefdesbrief was me te lukraak.

[Sibrich van Baalen]

In dit boek combineert Reisel fictie en non-fictie. We volgen haar herinneringen aan de hand van de diverse kamers van haar ouderlijk huis op de Van Eeghenstraat aan het Vondelpark. De planken kraken soms hoorbaar onder je voeten. Hier en daar ernstig, maar vaak ook erg geestig. Ga hierna Baby Storm proberen, dat ooit de Libris won.

[Jieling]

Ik vond het wel interessant hoe Reisel haar huis gebruikte als fundering om haar verhaal te vertellen. echter vond ik het boek wel een beetje saai.

[Chrétien Breukers]

Het sprekende huis, zo zou je deze verhalenbundel/roman óók kunnen noemen. Mijn kennismaking met het werk van Reisel. Smaakt naar meer.

[Paula]

3,5 ⭐️ Een plattegrond van een jeugd over een huis aan de rand van het Vondelpark maar ook: een bizarre mix aan verhalen. Sommigen grijpen in elkaar, anderen begrijp je later pas, anderen begrijp je nauwelijks. Maar Reisel schrijft ongelofelijk sterk, precies, wonderlijk, absurdistisch en dromerig ook - zin voor zin is het raak. Geen irritant geneuzel of schrijfschool-proza, dit is wat ik zou noemen: schrijven in je eigen stijl.

[Hans Moerland]

Net zoals Otto de Kat dat jaren later zou doen in zijn “Autobiografie van een flat”, gebruikt Wanda Reisel in “Plattegrond van een jeugd” een specifieke woonlocatie als uitgangspunt bij het beschrijven van jeugdherinneringen. De laatste presenteert haar lezers zelfs voorin en ook nog eens achterin het boek plattegronden van het kapitale huis in Amsterdam waar ze is opgegroeid, vlakbij het Vondelpark – die plattegronden zijn overigens zo minimaal weergegeven dat ze niet veel anders doen dan te bevestigen dat Van Eeghenstraat 100 maar liefst vijf verdiepingen en tientallen kamers telde.
Mijn veronderstelling dat de opzet van het boek van Reisel in zekere mate overeen zou komen met die van het boek van De Kat, heeft me behoorlijk op het verkeerde been gezet. Had ik eerder Reisels aantekening op de allerlaatste bladzijde van “Plattegrond van een jeugd” gelezen, dan was er misschien nog geen man overboord geweest. Helaas, nu komt het als mosterd na de maaltijd wanneer de schrijfster laat weten dat haar boek een bundeling behelst van eerder verschenen verhalen van haar hand, ‘grondig herzien en herschreven’ en door Reisel beschouwd als ‘opgediepte vondsten die nu samen een ander verhaal vertellen’.
Tsja, als dat de bedoeling is geweest bij de uitgave van “Plattegrond van een jeugd” dan kan ik slechts concluderen dat ik op iets anders had gehoopt en dat de onderhavige bundel me eigenlijk ronduit teleurstelt. De afzonderlijke verhalen leveren weliswaar af en toe een mooi tijdsbeeld op van de jaren zestig en zeventig, maar als het gaat om het geheel dat ze met elkaar zouden moeten vormen voel ik me in feite bekocht. Enige lijn valt daarin nauwelijks te ontdekken, de samenhang of structuur is niet zelden ver te zoeken. De plattegrond fungeert veeleer als façade, of zelfs als kapstok waaraan Reisel tamelijk lukraak van alles wil ophangen of suggereert op te hangen: fictie en non-fictie, werkelijkheid en verbeelding, dromen, verhalen verteld door de ik-figuur van de jonge Wanda naast verhalen die zijn geschreven in de derde persoon, die dan ook nog eens een ‘hij’ blijkt te zijn (voor welke de juiste haken aan bovenbedoelde kapstok in ieder geval ontbreken), enzovoort; onduidelijkheid alom. “Reisel neemt de lezer mee, dwalend van het ene vertrek naar het andere […],” meldt de tekst achterop de stofomslag van het boek, maar deze lezer dwaalde uiteindelijk zozeer dat het plezier in het lezen van “Plattegrond van een jeugd” hem verging. Wat mij betreft wint De Kats simpele flatje in Rotterdam-Kralingen het van dat grote huis bij het Vondelpark, op alle fronten.

[Agnes]

Lang geleden gelezen. Herinner me dat ik het een heerlijk boek vond.

[Demi van Doorn]

(2,5)

[Carolien]

Wanda Reisel stond al lang op mijn lijstje om te lezen. Haar jeugd beschrijft ze door kamer voor kamer door haar ouderlijk huis aan het Vondelpark te lopen. De beschrijvingen uit haar jeugd werden afgewisseld door verhalen. Deze noemde ze zelf vingeroefeningen. Dit klopt wel min of meer, want niet alle verhalen spraken mij aan, maar haar stijl sprak me aan en heb ik een trilogie van haar gekocht.

[Gijs Zandbergen]

Een goed idee, je jeugd beschrijven aan de hand van het huis waarin je opgroeide. Alleen kon ik er soms geen touw aan vastknopen. Dan was de protagonist opeens een jongen, of gingen de ouders vroeg dood. In de epiloog wordt duidelijk dat het aan elkaar vastgemaakte korte, losse verhalen zijn.