Verzamelde werken 3: Aantekeningen uit het dodenhuis & De vernederden en gekrenkten

by Fyodor Dostoevsky, Heleen A. Bendien (Translator)

Dit derde deel van Dostojewski’s Verzamelde werken bevat de boeken Aantekeningen uit het dodenhuis waarin hij zijn ervaringen in een Siberisch strafkamp verwerkte, en De vernederden en gekrenkten. Hierin is de hoofdfiguur een demonische vorst, Walkowskij, die een noodlottige invloed op zijn omgeving heeft en oorzaak is van het lijden van onschuldigen. Het is een ethisch-sociale roman, die een beeld geeft van figuren, die in de diepste ellende hun menselijkheid weten te behouden.

706 pages, Hardcover

First published January 1, 1957

About the author

Фёдор Михайлович Достоевский (Russian)

Works, such as the novels Crime and Punishment (1866), The Idiot (1869), and The Brothers Karamazov (1880), of Russian writer Feodor Mikhailovich Dostoyevsky or Dostoevski combine religious mysticism with profound psychological insight.

Very influential writings of Mikhail Mikhailovich Bakhtin included Problems of Dostoyevsky's Works (1929),

Fyodor Mikhailovich Dostoevsky composed short stories, essays, and journals. His literature explores humans in the troubled political, social, and spiritual atmospheres of 19th-century and engages with a variety of philosophies and themes. People most acclaimed his Demons(1872) .

Many literary critics rate him among the greatest authors of world literature and consider multiple books written by him to be highly influential masterpieces. They consider his Notes from Underground of the first existentialist literature. He is also well regarded as a philosopher and theologian.

(Russian: Фёдор Михайлович Достоевский) (see also Fiodor Dostoïevski)

Reviews

[Jovana De · Rating 4 out of 5]

Ik heb alleen De Vernederden & Gekrenkten gelezen.

Prachtig verhaal over een paar kleine levens die het elkaar onnodig moeilijk maken in het dagelijks leven. Dostojevski was zijn tijd en denkbeelden ver vooruit door een aanklacht te doen tegen wat sociaal wenselijk was in die tijd en wat de mens eigenlijk gewoon nodig heeft en baat bij heeft.
De boodschap die ik uit dit verhaal heb gehaald is dat we liever moeten zijn, niet zo trots, elkaar meer vergeven en vooral echt luisteren naar elkaar. Ik denk dat deze boodschap alleen maar meer relevant geworden is in deze tijd. Bedankt Dostojevski❤️

[Peter · Rating 5 out of 5]

Een genot om te lezen, beide boeken, alsof het gisteren is geschreven.
Het eerste, Aantekeningen uit het dodenhuis, waarin hij schrijft over zijn eigen observaties in het strafkamp, eind negentiende eeuw, in vergelijk met de Goelag onder Sovjetbewind (las ik in dezelfde tijd), pakweg 4o jaar later.
Het tweede boek is een verhaal met complexe relatie verknopingen, een spannende -zo goed geschreven- waarbij ik me telkens afvroeg: waar gaat dat heen, ontknoping. Met interessant nawoord.
Steeds meer ga ik houden vd Russische bibliotheek.

[Tim Weemhoff · Rating 5 out of 5]

Niet zijn meest virtuoze, maar wel twee meeslepende, krachtige en uiterst persoonlijke romans. Juist daardoor een memorabel derde deel van Dostojevski’s verzamelde werk. Indringende verhalen met een sterk autobiografische inslag en een keur aan menselijke personages, in tegenstelling tot de wanhopige, nihilistische en zelfdestructieve figuren in sommige andere romans.

Aantekeningen uit het dodenhuis volgt de hoofdpersoon Gorjantsjikov tijdens diens verblijf in een Siberisch strafkamp. Het is een van de eerste voorbeelden van kampliteratuur dat ondanks de strenge censuur in die tijd tot stand is gekomen.

Vernederd en gekrenkt is daarentegen een gloedvolle roman waarin de held van het verhaal arm is, ongelukkig in de liefde, maar wel troost vindt in de relatie met een getroebleerd pleegkind.

Beide romans tonen kwetsbare mensen die onder erbarmelijke omstandigheden hun menselijke waardigheid proberen te behouden.

Aantekeningen uit het dodenhuis (1862):

Held van het verhaal is Aleksandr Petrovitsj Gorjantsjikov. Hij bevindt zich in een Siberische strafkolonie en terloops volgt een keur aan kleinere en grotere misdadigers, allen met hun nukken of juist een opvallende zachtheid.

Zeer beeldend geschreven zijn de scènes in het badhuis met honderden gevangenen tegelijk in een dampende kleine ruimte, waarbij aan- en uitkleden gebeurt zonder dat de voetboeien af mogen. Mooi om de saamhorigheid te zien in de kolonie, bijvoorbeeld tijdens kerst, waarbij iedereen z’n eigen rituelen heeft. Ook de voorbereiding op en de beschrijving van de toneeluitvoering is hartverwarmend.

Groot is het contrast met het tweede deel wanneer Aleksandr in een aftands hospitaal belandt met een bedompte lucht en waar hij de nodige gruwelen meemaakt, onder meer medegevangenen die binnengebracht worden na spitsroeden lopen, wiens ruggen volledig open liggen van de stokslagen en teringpatiënten die langzaam ten onder gaan.

“Tirannie is een gewoonte; en die kan zich ontwikkelen, en ontwikkelt zich uiteindelijk tot een ziekte. Ik blijf erbij, dat ook al is iemand nog zo goed, hij toch door gewoonte kan vergroven en afstompen tot het niveau van een wild dier. Bloed en macht maken dronken: ze leiden tot ongevoeligheid en losbandigheid; hoofd en hart raken gewend aan en genieten uiteindelijk van de meest abnormale dingen.”

Dostojevski put merkbaar uit eigen ervaring wanneer hij de waanzinnige beul Zjerebjatnikov portretteert, een bloeddorstig personage. Dostojevski was zelf veroordeeld voor deelname aan een revolutionair socialistisch gezelschap en onderging daarom een relatief korte periode van vier jaar dwangarbeid in een Siberisch kamp in Omsk tussen 1849-1854. Aanvankelijk was het de doodstraf, maar wonder boven wonder werd het vonnis op het allerlaatste moment omgezet in een gevangenisstraf. Het zou hem tekenen als mens en was bepalend voor zijn latere schrijverschap, zijn inzicht in de menselijke ziel en de psychologische diepgang van zijn personages.

*****

Vernederd en gekrenkt (1861)

Opnieuw een autobiografisch, prachtig, dickensiaans verhaal over opoffering, liefde, arrogantie van de adel en ‘egoïsme van het lijden’, vol intriges en een memorabele vierhoeksrelatie, waarin Dostojevski zichzelf portretteert in Vanja: schrijver, armoedzaaier, iemand met voortdurende geldproblemen en (deels daardoor) ongelukkig in de liefde. Zijn liefde voor Natasja mag niet zo zijn en hij moet haar afstaan aan de onvolwassen flierefluiter Aljosja. Ondanks de afwijzing blijft Vanja haar steunen, zeker als blijkt dat Aljosja een loopje met Natasja neemt. Aljosja ‘s vader, de vileine, genadeloze prins Valkovski, vergoelijkt het gedrag van zijn zoon en tegelijkertijd wil hij hem uithuwelijken aan de steenrijke kandidate Katja om zijn macht te vergroten.

Ontroerende verhaallijn is de vader-dochterrelatie tussen Vanja en het weesmeisje Helena. Ze wordt afgetuigd in haar pleeggezin. Vanja neemt haar onder zijn hoede en verzorgt haar zo goed en kwaad als hij kan, met de weinige roebels die hij bij elkaar schraapt als beginnend schrijver.

****1/2

[Huub · Rating 5 out of 5]

Dit keer Vernederd en Gekrenkt gelezen (Dodenhuis al paar jaar eerder). Wat een roman. Volop drama en romantiek in een driehoeksverhouding met onsympathieke bijfiguren en over the top neuroses. Leest als een trein.

[Apo · Rating 4 out of 5]

twee indrukwekkende werken waarvan "vernederd en gekrenkt" wegleest als een BBC kostuum drama.
maar wacht even..., hoezo haal ik het in mijn hoofd om Dostojewski te recenseren....

[Focco · Rating 4 out of 5]

De gevolgen van wat er gebeurt met een mens die de macht heeft ervaren om een medemens te vernederen zijn op blz. 223 treffend beschreven. Hoewel soms wat langdradig, is het boek vlot te lezen en is het taalgebruik modern zonder geforceerd over te komen. (alleen Aantekeningen uit het dodenhuis gelezen).