An Tư

by Nguyễn Huy Tưởng

An Tư - số phận một cá nhân nhưng cũng là tiêu biểu cho những hi sinh mất mát của quân dân Đại Việt trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông. An Tư - tiểu thuyết về một bậc liệt nữ nhưng cũng là bức tranh toàn cảnh về lịch sử đất nước trong đó có kinh thành Thăng Long, ở vào một thời diểm đầy thách thức nhưng cũng rất đỗi hào hùng của dân tộc.

“Các bạn đón coi An Tư của Nguyễn Huy Tưởng và các bạn sẽ không thẹn về lịch sử, về lịch sử tiểu thuyết và về tiểu thuyết nước nhà”.

(Lời giới thiệu trên tạp chí Tri tân, 1944)

Genres: Historical Fiction, Romance, War

151 pages, Unknown Binding

Published January 1, 2010

Reviews

[Nhi Nguyễn · Rating 4 out of 5]

Nếu so với Huyền Trân công chúa hay công chúa Ngọc Hân, công chúa An Tư dường như là một cái tên hoàn toàn xa lạ đối với đại đa số người dân Việt Nam. Trong Đại Việt sử ký toàn thư, chỉ có duy nhất hai dòng đề cập đến vị công chúa tài hoa nhưng bạc mệnh này:

“Khiển nhân tống An Tư công chúa
Vu Thoát Hoan, dục thư quốc nan dã”

(nghĩa là “Sai người đưa công chúa An Tư đến cho Thoát Hoan để giảm nạn nước”).

Ấy vậy mà cũng chỉ cần hai dòng thơ ấy, cùng với trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo tuyệt vời của mình, nhà văn Nguyễn Huy Tưởng đã viết nên một cuốn tiểu thuyết ngắn nhưng lưu dấu lại không chỉ câu chuyện bi kịch của nàng công chúa đời Trần, phải lỡ hẹn trăm năm với người yêu để thất thân với giặc nhằm cứu lấy hàng vạn sinh mệnh người Việt trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông của nước ta, mà còn cả một thời đại anh hùng, một cuộc đấu tranh anh hùng của vua tôi nhà Trần.

Mở đầu tác phẩm là bầu không khí yêu đương mặn nồng, luyến ái lứa đôi của An Tư công chúa và người yêu của nàng – Chiêu Thành Vương Trần Thông. Đó là mối tình “tự do thoát hẳn ra ngoài luân lý đạo Khổng” giữa hai người chị em họ - những con người “đã yêu nhau với tất cả bồng bột của thanh niên, với tất cả sức mạnh của dục vọng được hoàn toàn buông lỏng”. Nguyễn Huy Tưởng đã dành ra những câu văn hay nhất, lãng mạn nhất, bay bổng nhất và đẹp đẽ nhất để miêu tả mối tình này, miêu tả sự quyến luyến không rời của hai con người luôn say đắm trong một bầu không khí yêu đương tha thiết:

“Hoặc cùng nhau hôi yến, dan tay nhảy múa, hay ngồi đánh bài trong cung nghe hát, hoặc cùng vương hầu công chúa phóng ngựa dạo chơi hoàng thành, hay đua thuyền hóng mát trên Hồ Tây, đôi mắt lửa chỉ tìm đôi mắt nhung, bóng ngang tàng chỉ hòa theo bóng liễu.”

Yêu nhau là thế, quyến luyến vấn vương nhau không chút nào rời, nhưng đến lúc đất nước gọi tên, Chiêu Thành Vương và cả An Tư công chúa đều phải lên đường thực hiện nghĩa vụ của mình. Bậc vua tôi đâu thể nào nhắm mắt làm ngơ, ăn sung mặc sướng để dân tình phải chịu sự giày xéo của quân giặc. Đối với Chiêu Thành Vương, việc ra trận chiến đấu, sát cánh cùng những tướng tá tài năng của quân đội nhà Trần là cơ hội quý báu để anh được tung hoành ngang dọc, thỏa chí đời trai. Còn đối với An Tư, dù biết chắc rằng than gái dặm trường rồi đây sẽ không giữ được tiết trinh giữa vòng vây quân giặc, nàng vẫn thuận theo ý anh mình – Thượng hoàng Trần Thánh Tông, cha ruột của vua Trần Nhân Tông – từ Thanh Hóa thân chinh đi cống cho Thoát Hoan – Thái tử nhà Nguyên, hiện đang chiếm cứ Thăng Long, như một nghĩa cử cuối cùng, góp công cùng vua tôi cứu dân, dẹp loạn.

Không chỉ đề cập đến câu chuyện tình đau lòng và trái ngang của An Tư công chúa cùng người yêu, dù Nguyễn Huy Tưởng dùng chính tên nàng công chúa để đặt tên cho tác phẩm của mình, “An Tư công chúa” còn là bản anh hùng ca tôn vinh khí thế chống giặc của nước Nam, tôn vinh một thời đại gian lao mà anh dũng thông qua hầu như trọn vẹn những sự kiện chính và những nhân vật chính trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông xâm lược lần thứ hai của vua tôi nhà Trần.

Đọc tác phẩm và chúng ta sẽ được gặp lại Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn với tài thao lược quân binh, Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản tuổi trẻ tài cao với lá cơ thêu sáu chữ vàng “Phá cường địch, Báo hoàng ân” đã trở thành huyền thoại, những vị tướng như Trần Quang Khải, Phạm Ngũ Lão – người đam mê việc quân đến độ quân địch lấy giáo đâm vào chân mà ông cũng chẳng biết. Chúng ta sẽ được nhìn thấy như hiện lên trước mắt mình hội nghị Diên Hồng nơi các bô lão đồng thanh lời tuyên bố đánh địch, nơi tiếng reo “Sát Thát” đã đi vào sử sách, nơi mà Trần Hưng Đạo hô vang bài “Hịch tướng sĩ” để khích lệ lòng quân. Đúng như lời giới thiệu trên tạp chí “Tri tân” năm 1944, nơi lần đầu tiên “An Tư công chúa” được khởi đăng, “Các bạn đón coi An Tư của Nguyễn Huy Tưởng và các bạn sẽ không thẹn về lịch sử, về lịch sử tiểu thuyết và về tiểu thuyết nước nhà.”

Đoạn kết, như độc giả đã khám phá ra kể từ khi đọc Lời giới thiệu ở đầu sách, An Tư trầm mình xuống sông Cái, tự kết liễu cuộc đời, giữa ánh trang bàng bạc gợi nàng nhớ lại những ngày ruổi ngựa cùng chàng vào Thanh, vậy mà giờ đây, hình bóng của chàng chỉ còn phảng phất dưới hình hài nấm mồ tang tóc. An Tư đã tự lập nên một lời thề khác với tình nhân, rằng nếu chàng không còn, thì nàng cũng sẽ theo chàng về nơi chín suối. Lời thề thủy chung, son sắt, gắn kết họ ngay cả lúc hai người đã chết đi, kết lại một tình yêu đẹp nhưng bi thương, kết lại số phận một nàng công chúa tài sắc vẹn toàn nhưng hồng nhan bạc mệnh.

P.S.: Những trang cuối cùng của tiểu thuyết có sự xuất hiện của bài bài thơ “Tụng giá hoàn kinh sư” trứ danh của Trần Quang Khải:

“Đoạt sáo Chương Dương Độ
Cầm Hồ Hàm Tử Quan,
Thái bình nghi nỗ lực
Vạn cổ thử giang san.”

Đọc lại bài thơ này thấy nhớ thời còn đi học ghê gớm... Mà hồi đó học chả thấy nó hay chỗ nào, giờ để nó vào bối cảnh câu chuyện trong tiểu thuyết, tự dưng thấy hay kinh khủng :)) Chắc tui chỉ cảm được mấy bài thơ cổ xuất hiện trong tiểu thuyết thôi :D

[Huy · Rating 3 out of 5]

Trong Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, chỉ có hai dòng nói về việc An Tư được cống cho tướng giặc: "Khiển nhân tống An Tư công chúa/ Vu Thoát Hoan, dục thư quốc nan dã" (Sai người đưa công chúa An Tư đến cho Thoát Hoan để giảm nạn nước). Cuộc đời của nàng công chúa bị lãng quên trong lịch sử ấy được Nguyễn Huy Tưởng viết lại thành một câu chuyện sống động, hào hùng, giàu chi tiết về lịch sử dân tộc.
Ta lại thấy Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Nhật Duật, Yết Kiêu, Phạm Ngũ Lão trong những tháng hào hùng chống giặc.
Những pho chuyện thế này, nếu được dựng thành phim một cách bài bản thì đâu thua kém những bộ phim Trung Quốc khiến dân ta mê mẩn.

[Ursa · Rating 3 out of 5]

Gần đây tôi thèm đọc một cái gì đó "thuần Việt" và "trong sáng" cho nên tôi quyết định đi hốt văn học thiếu nhi trong nước.

"An Tư" của Nguyễn Huy Tưởng nhìn cái bìa màu nước, nét vẽ chân phương hồn nhiên lại tưởng nó là truyện thiếu nhi. Bé cái nhầm, nó là tiểu thuyết lịch sử hư cấu về cuộc đời của công chúa An Tư nhà Trần. Nàng bị đem hiến cho tướng giặc Thoát Hoan như kế hoãn binh để vua tôi Trần Nhân Tông - Trần Hưng Đạo có thời gian gầy dựng lực lượng phản công. Cuối truyện, nàng tự vẫn theo người yêu đã tử trận.

Cuốn này… thật khó diễn tả. Áng văn đẹp mỹ miều với ngôn từ thuần Việt mà phong phú, gợi cảm. Có điều, văn phong nhiều lúc bóng bẩy thiếu thực tế, lắm lúc thấy hường phấn cổ tích kiểu gì đấy, đặc mùi cổ động tinh thần "yêu nước bất khuất của dân tộc". Vua tôi trên dưới thì đồng lòng, nhân dân một lòng hướng về vua, thần tử toàn bậc khẳng khái trung thần, vua nhân từ yêu dân như yêu con, binh sĩ nguyện xả thân vì nước, chết không hối tiếc, chỉ hận không thể xông pha ngay ra sa trường, vâng vâng vũ vũ :|

Rồi đến cả khúc An Tư bị thất thân với Thoát Hoan, huỵch toẹt ra là em nó bị cưỡng bức đấy ạ, mà bác Huy Tưởng vẫn còn có thể tung bút bóng bẩy, mỹ miều như thanh thủy văn được thì tôi cũng hơi nản. Một số khúc An Tư sống giữa trại giặc lại thấy na ná kiểu tình tiết của manga Chú Bé Rồng (Ryuuoden), đoạn Asa sống chung với binh sĩ của Tào Tháo, được người người xem như nữ thần. Tất nhiên, tôi không bảo Huy Tưởng đạo, chỉ là tự dưng liên tưởng vậy thôi.

Tóm lại, dìm hàng vậy thôi chứ sách không dở. Không chi li với văn phong và cách xử lý tình tiết thì "An Tư" vẫn là một cuốn sách thú vị, bổ ích, giúp làm giàu kho từ vựng tiếng Việt của bạn đọc.

[Đào Kiên · Rating 3 out of 5]

An Tư - Một tựa đề với chiếc bìa sách dễ khiến người đọc lầm tưởng đây sẽ là câu chuyện về một nàng liệt nữ xả thân đánh giặc vì nước. Nhưng không, An Tư trong lịch sử vốn chẳng phải kiểu người có thể cầm gươm g.i.ế.t giặc như tấm gương Trưng Trắc, Trưng Nhị, cũng chẳng phải một nhân tài kiệt xuất có thể khiến kẻ thù phải thán phục trước tài cầm kỳ thi họa đỉnh cao. Nàng chỉ là một cô công chúa liễu yếu đào tơ đơn thuần, và là một nạn nhân chiến tranh, người phải chịu đựng nỗi đau và bị giày vò đến chết vì nó. Đó cũng là cơ sở để Nguyễn Huy Tưởng dựng lại bi kịch đời nàng trong tiểu thuyết An Tư.

An Tư vẽ ra bức tranh lịch sử của cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông của quân dân nhà Trần trong thế kỉ 13. Bên cạnh đó, tác giả cũng không quên tái hiện toàn cảnh những bi thương và thảm cảnh do chiến tranh mang lại cho người dân Đại Việt vào thời đó.

An Tư, tuy là nhân vật được đặt làm tên sách, nhưng thực ra chỉ được nhà văn mượn tên để khắc họa không khí hào hùng một thuở của cõi Đông A. Nhưng không vì vậy mà vai trò của nàng trở nên kém quan trọng. Bên lề giai đoạn nước sôi lửa bỏng của lịch sử, nhà văn đã tinh tế khi đan xen giữa câu chuyện tình đẫm nước mắt giữa công chúa An Tư với Chiêu Thành Vương Trần Thông, song song với đó là bi kịch của An Tư khi bị Thoát Hoan giam giữ và làm nhục. Một chút lãng mạn, hòa cùng chất bi ai, lại càng minh chứng chân lý: trong cảnh chiến loạn, bất kể ai dù giàu hay nghèo, dù là thường dân hay quý tộc, đều phải hứng chịu đau thương!

Có lẽ vì ban đầu cuốn sách được viết nhằm mục đích tuyên truyền nên văn phong của Nguyễn Huy Tưởng có phần hơi ... khuôn mẫu và dễ đoán, nhưng bù lại, chính điều đó lại giúp câu chuyện có tính gợi và truyền cảm hứng rất cao. Từng sự kiện, tính cách và bộ tịch của các nhân vật lịch sử đều được mô tả rất chi tiết và dễ hiểu. Nhà văn không bỏ qua dù chỉ một chi tiết nhỏ: từ không gian phòng ốc, cung điện, thắng cảnh nước non đến phục trang đương thời của thường dân và quý tộc Đại Việt. Thậm chí đến cả phe phản diện cũng được tác giả dành hẳn vài chương để đặc tả cảnh sống xa hoa và hoang dâm vô độ, như một chút gia vị để làm sống động hơn nguyên do đại bại của chúng.

Hãy coi An Tư như một thước phim tài liệu không có nhân vật chính hay phụ, không có các tình tiết tạo drama hay cao trào, chỉ đơn giản là tua lại một giai đoạn lịch sử vừa đáng để nhớ, cũng vừa đáng để suy ngẫm về chiến tranh và nỗi đau mà nó mang lại.

[an's little forest · Rating 4 out of 5]

3.5/5
Tiểu thuyết dã sử đời đầu, cũng đã dành được sự tôn vinh đáng ra nên có cho một người con gái đã có công cứu nước như mọi đấng nam nhi vậy. Tuy nhiên câu chuyện hơi sơ sài, có cảm giác không được trọn vẹn.
Dù vậy mình vẫn rất xúc động khi được sống lại một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc. Nhà Trần thực sự đã sinh ra được một thế hệ anh hùng bất khuất sống mãi với non sông.

[Tuyet Lan · Rating 4 out of 5]

Nước Mỹ đánh trận suốt ngày thua nhưng dựng nên được vũ trụ anh hùng giả tưởng đình đám - làm người già trẻ nhỏ khắp thế giới hâm mộ. Việt Nam mình đời nào cũng có các anh hùng đời thực việc thực, mà hổng có sức để dựng thành phim. Vũ trụ anh hùng Đông A :)) qua ngòi bút của Nguyễn Huy Tưởng thật sự rất sống động và hào hùng. "Lá cờ thêu sáu chữ vàng" là hình ảnh đấng anh hùng thiếu niên sục sôi nhiệt huyết xung trận bảo vệ nước nhà. Còn An Tư là kể chuyện nước mất thì nhà tan - không sinh linh nào không oán khổ- kể cả công chúa một nước; về những tấm lòng hướng kiên định - dẫu phải nhẫn nhục chịu trăm đắng ngàn cay- vẫn quyết chí đánh đuổi ngoại xâm, giải phóng dân tộc.

Với An Tư, tác giả đã tạo nên góc nhìn trầm cho bản hào khí Đông A. Một bên là tráng sĩ hào hùng ra trận - một bên là công chúa phận liễu bồ, phải hòa thân với giặc Thoát Hoan. Một bên là niềm vui chiến thắng toàn dân - một bên là nỗi đau đớn khi người thân yêu hy sinh trong trận mạc. Bên cạnh những suy nghĩ lớn lao về vận nước, là những khát khao hạnh phúc lứa đôi, nỗi niềm riêng đầy trăn về vẹn tròn trung - nghĩa. Ngòi bút của tác giả khi thì lãng mạn, lúc hào sảng biến chuyển theo từng cảnh truyện.

Hơi đáng tiếc là tên truyện là An Tư, nhưng nhân vật công chúa nhà Trần này chưa được tác giả dành cho đủ "dất diễn". Nhiều lúc mình cảm thấy tác giả say sưa kể về tướng tá nhà Trần hội quân mà quên bẵng mất nhân vật nàng công chúa đang dằn vặt trong cung cấm kia. Tấm lòng trung hiếu của nàng, ý nghĩa của sự hy sinh của nàng - mình nghĩ tác giả có thể dành thời lượng để khắc họa sâu hơn và ấn tượng hơn nữa.

[Giang Nguyen · Rating 4 out of 5]

Nhờ tác phẩm mà biết đến một An Tư công chúa của triều Trần. Thú thật là tôi không đặc biệt ấn tượng với truyện của nàng, có lẽ do tình yêu bi kịch của nàng và Chiêu Thành Vương được xây dựng theo khuôn mẫu quen thuộc quá rồi. Nếu tôi nói cảm thông sâu sắc với hoàn cảnh của An Tư thì tôi giả tạo quá đi mất, nhất là khi mức độ "chai lỳ" truyện tình cảm của tôi đã nằm ngoài mức bình thường. Trái lại, cũng giống như "Đêm hội Long Trì", tôi bị choáng ngợp bởi chất điện ảnh của tiểu thuyết nhiều hơn. Tôi hào hứng khi cụ Nguyễn Huy Tưởng lia ống kính đến hội nghị Diên Hồng, đến Vạn Kiếp, đến cửa Hàm Tử, đến trận Chương Dương Độ. "Hịch tướng sĩ" hào hùng khiến sĩ khí ngút trời, đặt trong bối cảnh của tiểu thuyết tăng thêm vài phần chấn động. Tôi mà sinh làm nam nhi vào thời đó thì cũng muốn thành ma nơi chiến trường. Chốt lại, ai đó làm ơn đầu tư phim lịch sử Việt Nam cho tôi xem có được không?

[Huy Peter · Rating 4 out of 5]

Vật lộn từ tết mới đọc xong cuốn này. :((
Đọc "An Tư" mới hiểu thêm về cuộc đời của công chúa nhà Trần cũng như lịch sử chống quân Nguyên Mông lần thứ 2.
P/s: Thích nhất đoạn chiến khốc liệt giành lại thành Thăng Long giữa quân địch Mông cổ , tướng "Thoát Hoan" và quân ta "Chiêu Thành Vương", đem lại cảm xúc hồi hộp kịch tính như xem phim hành động, kiếm hiệp =))

[elekyu · Rating 3 out of 5]

Quyển này lấy tên công chúa An Tư thế thôi, chứ chuyện yêu đương trai gái thì ít mà yêu nước nồng nàn là nhiều. Tí mùi tuyên truyền, cổ động. Không phải gu tui. Mà tui thân nữ nhi nên chỉ thích ba cái chuyện nữ nhi thường tình.

[zoe · Rating 5 out of 5]

Chồng nước ngoài bất đồng ngôn ngữ. Hôn nhân ép buộc còn bạo lực. Dân chúng thì ác với đổ thừa.

Một cái tên xa lạ vì cô ấy chọn kết thúc bế tắc, bất ngờ là cháu Huyền Trân công chúa.

[A.chaotic.tree · Rating 4 out of 5]

Chiêu Thành Vương chết lãng xẹt quá 😭