Yeniçeriler

by Reşad Ekrem Koçu

Reşad Ekrem, Yeniçeri Ocağı’nı, kuruluşundan “şehir eşkıyası”na dönüp kaldırılışına kadar, bütün tarihi içinde ele alıyor. Reşad Ekrem’in dilinde tarih gerçek hayattan daha canlı, daha güzel, daha büyülü… “Yeniçeri Ocağı kimler tarafından ve niçin kuruldu? Nasıl gelişti? Bu asker ocağının teşkilatı, ananeleri, âdetleri nelerdi? Kışlalarında nasıl yaşadılar, gazalara nasıl gittiler, ihtilalleri nasıl çıkardılar, neler yaptılar? Ocaktan yetişmiş iyi ve kötü şöhretleri kimler oldu ve bir gün nasıl yok oldular?” Popüler tarih yazıcılığının efsane ismi Reşad Ekrem, Osmanlı’nın “güzide asker”i Yeniçeri Ocağı’nı, kuruluşundan “şehir eşkıyası”na dönüp kaldırılışına kadar, bütün tarihi içinde ele alıyor: Yeniçeri Ocağı, “bıyığını balta kesmez” Yeniçeri ağaları, kazan kaldırmayla başlayan kanlı isyanlar, Yeniçeri şairler, Yeniçeri kahvehaneleri ve daha nicesi… “Uzun yıllar öncesine dönüyorum ve Murat Reis’in Oğlu’nu okumaya başlıyorum. Büyük bir hayranlıkla okuduğum bu roman uçsuz bucaksız denizlerden geçip giderek bana Osmanlı tarihini sevdiriyor. Yazarı Reşad Ekrem Koçu, Osmanlı tarihini ‘bugünde yaşatan’ mucizevi, görkemli bir yazar! Reşad Ekrem’in eşsiz eseriyle dostluğum artık hep sürecek,herhalde ölünceye kadar…” Selim İleri “20. yüzyılın başında şehrin hüzünle yaraladığı ve şehrin hüzünlü ama tamamlanmamış bir imgesini yaratan o özel ruhlardan biridir Reşad Ekrem Koçu” —Orhan Pamuk

Genres: History, Turkish

474 pages, Paperback

First published January 1, 1964

About the author

Reşat Ekrem Koçu (1905-1975) is a Turkish historian and writer mostly known for his work "İstanbul Ansiklopedisi".He was born in İstanbul. After completing his high school education in Koçu Bursa Erkek Lisesi, he studied history at İstanbul University, where he later on functioned as a researcher. After 1933, he assumed duties teaching history at Kuleli, Pertevniyal and Vefa high schools. He also published various poems, stories and novels during his teaching years.
Orhan Pamuk acknowledges this literary person as a source of his inspirations during childhood years, devoting a whole section to Koçu in his work Istanbul: Memories of a City.His best known work is the "İstanbul Ansiklopedisi"; an encyclopedia where he describes the city of İstanbul in many different aspects, often resorting to stories related to Ottoman times. He could not complete this work though, being interrupted due to financial problems at 11th volume.

His other works include "Forsa Halil" (1962), "Patrona Halil" (1967), "Erkek Kızlar" (1962), "Haşmetli Yosmalar" (1962), "Türk Giyim, Kuşam ve Süsleme Sözlüğü" (1967), "Osmanlı Padişahları" (1960) and "Eski İstanbul’da Meyhaneler ve Meyhane Köçekleri" (1947).

Reviews

[Caterina · Rating 5 out of 5]

Yeniçeriler'i Reşad Ekrem Koçu'dan okursanız sıkılmadan öğrenir, kitap ne ara bitti anlamazsınız. :)

Hikayelerle zenginleştirilmiş, hem nalına hem mıhına vuran bir eser.

[Rıdvan · Rating 5 out of 5]

Rezil-i rusva yeniceri takimi. Yaziklar olsun. Neredeyse koca imparatirlugu bu erazil takimi batirmis diyecegim. Soz ayaga dusmus, ayaklar bas olmus. Yazik olmus koca Osmanliya.

[Sameth K. · Rating 5 out of 5]

Tarihimizde garip vakalar kitabından sonra okuduğum ikinci Reşat Ekrem Koçu kitabı. Anlattığı olayları doğru bir bakış açısı ile değerlendirecek olursak yazar, tüm dönemler için tarafsız anlatımını korumuş ve kendine özgü bir üslupla eseri kaleme almıştır. Hamasi tarih basitliğinin günümüzde ne denli yaygın olduğu düşünülürse Koçu'nun önemi daha iyi anlaşılır.

[Emre Varlık · Rating 5 out of 5]

Müthiş bir anlatım ve araştırma sonucu ortaya çıkmış bu eseri herkes okumalı. Yeniçeri ocağının tarihini okurken arka planda Osmanlı tarihiyle ilgili de bir çok bilgi edineceksiniz. Kesinlikle tavsiye ediyorum. Bu konuda pek bir şey bilmiyorsanız kesinlikle çok şaşıracaksınız.

[Serdar Tutal · Rating 5 out of 5]

Saray ile yeniçeri arsındaki ilişkileri bilmeden bir Osmanlı tasavvurunun bu kadar eksik kalabileceğini tahmin etmezdim. Osmanlı içtimai yaşantısı hakkında bilgi veren örnek olayların her biri çok değerli.

Yeniçerilerin bir zamanlar (bozulma dönemi sonralarında) giyimleri hakkında bir bölüm:

Bir ocaklı hangi ortaya mensupsa koluna ve baldırına o ortanın nişanını dövdürtürler, güya görenler çekinsin, korksun diye de kolları sıvalı ve baldır bacak çıplak ve itlikten kinaye yalınayak dolaşırlar, başlarına da bir endazeden uzun acayip bir sarık sararlardı.” Yeniçeriler arasında bilhassa “Cezayir kesimi” denilen bir hayta kıyafeti pek moda olmuştu. Yazın beyaz dimiden, kışın da yine beyaz kaba çuhadan, çulakiden, paçaları dizkapağının bir karış üstünde gayet kısa diz çağşırı, belde muhakkak kırmızı şal kuşak, narçiçeği necef taşından düğmeleri asla iliklenmeyen bez veya bürüncük gömlek; göğüs, her iki meme başları görünecek şekilde üryan... Göğüs kılları usturayla tıraş edilir, iki meme arasında yalnız sekiz on kıl bırakılır, bunların ucuna da küçük hurda inciler geçirilip düğümlenir, tam ortadaki kıla da bir mavi nazar boncuğu takılırdı, bu acayip püsküle de “sine perçemi” adı verilirdi. İtlik, bıçkıncılık yollarında yeni yeni yürümeye başlamış mürahik veya şabbı emredler ise “ayine misali sinelerine bir katır boncuğu keşide ederlerdi”

[Fatih · Rating 5 out of 5]

Reşad Ekrem külliyatının en kallavi eserlerinden birisi. Giderek haşarat yuvasına dönüşen bir zamanların kıskanılan savaş makinesinin kolay hazmedilebilir bir kaydı.

[Saitama · Rating 5 out of 5]

Üstad Koçu'nun pek çok eserine, pasajına denk gelmişimdir ancak elime kitabını alıp baştan sona okumak sonunda nasip oldu.

Yeniçeriler Koçu'nun sayısız çalışmasından biri ve onun stilini ziyadesiyle yansıtıyor. Pek çok eski kaynaktan beslendiği, tarih kitaplarının sıkıcı satırlarını hikayeye çevirdiği, âdeta olaylara bizi tanık ettiği sahneler inanılmaz. Dili sade, anlatım kuvvetli ve olayları her boyutuyla değerlendirmesi paha biçilmez. Dönemin diğer hoca ve yazarlarının görüşlerine de göndermeler de var.

Kitabın içeriğine gelirsek kurulduğu ilk günden kapatıldığı güne kadar Yeniçeri ocağının yaşadığı önemli savaş, olay ve ihtilalleri, namlı ağaları, paşaları, padişahları ve nihayetinde ülkeye kanser gibi yayılmasını müthiş bir okay örgüsü ile alınacak dersleri de not ederek anlatmış.

Tüm eserlerini okumaya karar verdim.

[Oguzhan Turk · Rating 5 out of 5]

Bir döneme damgasını vurmuş, tarihte daha önce benzeri görülmemiş bir ordu olan yeniçerilerin kuruluşunu, teşkilatlanmasını ve çöküşüne giden sürecini muhteşem anlatan bir kitap... Reşad Ekrem'in kendine has üslübu kitabı çok keyifli hale getirmiş. Bununla beraber olayların anlatılışı ve kitabın düzenlenmesi, akademik üslüptan çok uzak. Ayrıca kitaptaki bilgilerin büyük bir çoğunluğu eski çalışmalara dayandığı için bazı küçük eksiklikler ve yanlışlar var. Yine de yeniçerilerle ilgili genel bilgi edinmek isteyen tarih meraklılarına kesinlike önerebileceğim bir kitap.

[Oben · Rating 4 out of 5]

Reşad Ekrem Koçu’nun muazzam anlatımıyla Yeniçeriler’in kuruluşundan kaldırışına kadar yaşananlar.
Yeniçeriliğin tam ne olduğunu kavramak açısından çok başarılı.
Anlatımın İçine serpiştirilen olayların titiz bir araştırma ile yazıldığını ve dolayısıyla gerçek olduklarını bilince kitabın etkisi daha da artıyor.
Benim için kitabın tek eksisi, bazı bölümlerin çok uzaması ile gelen ağırlaşan tempo oldu.

[Ahmet Alpat · Rating 5 out of 5]

Koçu'nun en çok merak ettiğim ve okumak istediğim kitabını sonunda bitirdim. Muhtemelen tüm kitaplarını okurum. Tarihi, roman havasında, hikayeleştirerek anlatması, kitabı elinden bırakmayı güçleştiriyor. Tarihe merakınız varsa kesinlikle okunması gereken; yoksa da merakınızı ateşleyecek bir kitap.

[Hakan Kaysı · Rating 5 out of 5]

Genel hatları ile dengeli bir Yeniçeri tablosu çizmeye çalışmış. Özellikle Ocağın ortadan kaldırılması sürecini biraz daha ayrıntılı ele almasını isterdim.

[Onur Basol · Rating 5 out of 5]

Osmanlı tarihine dair çok merak edilen bir konuyu, muazzam bir akıcılık ve okuma keyfiyle okuyucuya aktaran bir çalışma.