Moeder en pen: dagboek 1979 - 1983

Dagboeken #3

by Mensje van Keulen

In het derde deel van haar dagboeken (1979-1983) is Van Keulen gearriveerd schrijver, moeder én gescheiden. Haar worstelingen, humor en levenslust blijven immer actueel.

‘Moeder en pen’ is het langverwachte vervolg van Mensje van Keulen op de dagboeken ‘Alle dagen laat’ en ‘Neerslag van een huwelijk’. We volgen Van Keulen in de jaren 1979-1983, pal na haar scheiding en de geboorte van haar zoon. Ze is een meer dan gevierd schrijver en houdt zich staande als alleenstaande moeder, als schrijver en als vrouw. Liefde speelt een grote rol in deze jaren, de onvoorwaardelijke liefde voor het kind, het verdriet over de beëindigde liefde, de vluchtige liefde voor de mannen die haar pad kruisen en een nieuwe liefde. Van Keulen schrijft over de jaren ’70 en ’80, maar het levert vragen op waar vrouwen en schrijvers ook vandaag de dag mee worstelen. ‘Moeder en pen’ verduidelijkt de wispelturige nasleep van een falend huwelijk, de strijd om te kunnen blijven schrijven en de keus om als alleenstaande ouder verder te gaan – zoals altijd is Mensje van Keulen immer actueel.

Genres: Nonfiction

224 pages, Hardcover

First published February 21, 2023

Reviews

[Simone Bais · Rating 5 out of 5]

Voor het eerst een dagboek gelezen en dat ga ik vaker doen! Wat heerlijk om de vileine gedachten over anderen te lezen. Wat fijn om over de kleine dingen van het lezen te lezen, de pissende poezen, het eeuwige huishouden, de herhaling van eten, drinken en roken. Het mooist vond ik eigenlijk alle overpeinzingen over haar zoontje: 'Zoon. Aldo. Twintig dagen oud. Een bijna versmorende liefde. Tegelijkertijd is hij als een logeetje waar ik mij af en toe geen raad mee weet.'

[Anke VdWater · Rating 4 out of 5]

Hoewel ik aanvankelijk een beetje moest wennen, heb ik de drie dagboeken uiteindelijk verslonden en nu wil ik meer. Soms banaal, soms komisch, ernstig, kwetsbaar of ontroerend schrijft ze zo makkelijk, maar met zó'n typerende stijl. Nu ik in een ander boek ben begonnen realiseer ik me pas hoe ik haar manier van schrijven ben gaan waarderen.

[Hans Moerland · Rating 3 out of 5]

“Moeder en pen”, jawel, de liefde en de zorg voor haar zoontje en haar ambitie te schrijven zijn in deze derde dagboekuitgave van Mensje van Keulen nadrukkelijk aan de orde. Daarnaast echter is dat het geval met heel veel gedoe over eigen en andermans relaties, over wie er allemaal met wie en met mensje van Keulen in het bijzonder het bed heeft gedeeld of had willen delen, over de Amsterdamse incrowd, kunstenaarskringen, over de locaties en gelegenheden waar men elkaar treft, over drank en katers (en trouwens ook over Van Keulens katten), enzovoort. Op de keper beschouwd heeft de dagboekschrijfster in de jaren 1979-1983 niet zo heel veel substantieels te melden, minder toch, als ik me goed herinner, dan in de uitgaven over de jaren 1976 (“Alle dagen laat”) respectievelijk 1977-1979 (“Neerslag van een huwelijk”). Bovendien zijn maar liefst twaalf pagina’s gevuld met “De avonturen van Anna Molino”, die afgezien van de illustraties van Peter Vos niet zo aan mij zijn besteed. Dan was “Trucjes” van Constant P. Cavalry, opgenomen in Dagboek 1976, voor mij nog wat beter te pruimen.
Net als in beide eerdere, onderhoudender, dagboekuitgaven komt Van Keulen af en toe tamelijk sarcastisch of cynisch uit de hoek, niet zelden behoorlijk humoristisch, maar ze kent menigeen uit het niets, op haast Voskuiliaanse wijze, uiterst negatieve kwalificaties toe waar de lezer eigenlijk niks mee kan. Toen ik Dagboek 1979-1983 eenmaal uit had, heb ik er ook de beide eerdere dagboekuitgaven nog maar eens bij gepakt – enerzijds ter inhoudelijke vergelijking, maar minstens zozeer om de ook dáárin opgenomen fotokaterns nog eens door te bladeren. Alleszins de moeite waard om een deel van het tableau de la troupe uit die én latere jaren nog eens zien te passeren. Stuk voor stuk prachtige en veelzeggende opnamen, waardoor men zowaar toch ook nog een positieve indruk overhoudt aan (ex-)echtgenoot Lon van Keulen, de maker ervan.

[Dide · Rating 4 out of 5]

Dit was het dan, het laatste dagboek. Balen. Ik had hier echt nog eindeloos in willen blijven lezen, elke dag een stukje, even terug in dat leven en in de gedachten van Mensje. Ze vond precies de juiste woorden voor gevoelens die ik zelf nog niet onder woorden had gebracht en dat werkt helend.
Zoals dit stukje: “In iets naars probeer ik (vergeefs) iets goeds te zien en in iets goeds zie ik direct (terecht) iets naars. Ik wou dat het andersom was en dat ik mensen niet zo snel dom, vervelend of onaangenaam vind. Ik kan ook nog steeds schrikken van ze. Bij dieren heb ik dat nooit.”
Het lijkt zo simpel maar dat is het zeker niet. Woorden geven aan wat je voelt helpt het los te laten, en daarom werkt het schrijven van een dagboek zo goed. En misschien is dat ook waarom het lezen van iemand anders’ dagboek zo’n effect kan hebben.

[Gijs Zandbergen · Rating 3 out of 5]

Zelf zou ik mijn hebben en houwen zo niet aan de grote klok hangen, zelfs niet als het in het verleden speelt, ik sommige namen zou anonimiseren en de tekst redigeren. Mensje van Keulen doet het wel, al draagt ze in het grootste deel van dit derde dagboek weer haar meisjesnaam Menne van der Steen. Maar dat doet ze alleen officieel, want in het dagelijkse leven en in haar boeken blijft ze de achternaam gebruiken van haar voormalige echtgenoot aan wie zo'n hekel heeft gekregen vanwege zijn schofterige gedrag. Al met al een aardig beeld van het hoofdstedelijke literaire wereldje van die dagen. Veel nachtbraken in De Pels en De Kring enzo, ondanks het alleenstaande moederschap.

[Ineke · Rating 3 out of 5]

Hoewel het boekje lekker weg leest, vraag ik me na het lezen wel af waarom dit moest worden uitgegeven. Een aaneenschakeling van kroegentochten met meer of minder bekende Nederlanders; zeer korte beschrijvingen van de afwisselende mannen met wie ze het bed deelde; de snotneuzen van haar schattige zoontje, en de teksten waaraan ze in die tijd werkte. Alles wordt even oppervlakkig aangestipt. Geen enkele uitgewerkte gedachte of nader bekeken emotie, geen reflectie. Geen overwegingen over schrijverschap, of ontstaan van teksten. Kortom, een suikerspin.

[Annette Koster · Rating 3 out of 5]

Het laatste dagboek toch ook maar even gelezen. Ik heb niet veel meer toe te voegen aan wat ik schreef over dagboek 2. Misschien nog wel dat het me verbaast dat ze over sommige mensen zo enorm negatief schrijft en ze dan ook nog bij name noemt. Ik weet dan meestal niet wie er bedoeld wordt, maar voor velen uit die tijd zal het onmiddellijk duidelijk zijn. Komt niet prettig over.

[David Rozema · Rating 4 out of 5]

3e dagboek van van Keulen is iets minder dramatisch maar nog zeer onderhoudend. Het leven met een klein kind gecombineerd met de drankzucht van het schrijverschap in Amsterdam begin jaren 80. Veel bekende namen.

[Suzanne Brink · Rating 3 out of 5]

Vooral interessant als je wat mee wilt krijgen van het schrijversleven uit die tijd en hoe normaal het kennelijk was dat je als vrouw de hele tijd mannen van je lijf moest weren. Verder wel echt 1 op 1 een dagboek.

[Veerle · Rating 3 out of 5]

Lezen over haar moeite zichzelf aan het schrijven te zetten, haar onzekerheid – het is troostend en tegelijkertijd voelt het soms alsof ik meekijk naar iets wat ik niet mag zien. Ik moet oppassen dat ik niet word meegetrokken die donkerte in.

[Anne Bergsma · Rating 3 out of 5]

Rauw echtscheidingsdagboek.

[Robinvanl · Rating 5 out of 5]

Als een dagboek zo kan boeien!

Minder bitter dan Rubinstein
Maar wat is het prachtig wat is het treurig

[Keul · Rating 2 out of 5]

Titel dekt de lading volledig, een schrijvende moeder. Het wordt geen moment interessant.

[Mari Janssen · Rating 5 out of 5]

Wilde verder lezen