مريم بانو read and liked Saman's review of مجموعه اشعار حسین منزوی:

"کبریتت را بده
تا
شمعی روشن کنم
و آن وقت
اگر خوش‌ داشتی
اوّل شعله را
فوت کن
و بعد
سرت را
روی سینه‌ی من بگذار
تا ل�...more کبریتت را بده
تا
شمعی روشن کنم
و آن وقت
اگر خوش‌ داشتی
اوّل شعله را
فوت کن
و بعد
سرت را
روی سینه‌ی من بگذار
تا لالایی بخوانم و خوابت کنم
خوابت، غرق گل سرخ

نمی‌دانم چرا تازگی‌ها وقتی می‌خواهم درباره‌ی کتابی که دوستش دارم بنویسم، اگر خاطره‌ای از آن نداشته باشم، می‌گذرم و چیزی نمی‌نویسم و اگر آن کتاب یا کلمه‌های آن کتاب برایم حاوی خاطره باشند، خیالم شوق برمی‌دارد، پر و بال باز می‌کند تا پرواز کند و خاطره‌ها را ببیند و نه درباره‌ی کتاب و نویسنده‌، بل‌که از خاطره‌ها بگوید؛ تا شاید این خیال و این روح که در هوایش روز و شب بی‌قرار است برای لمحه‌ای، قرار گیرد

باری، درباره‌ی مرحوم (حسین منزوی) چه در زمان حیاتش و چه بعد از رخ در نقاب خاک کشیدنش، کم گفتند و کم می‌گویند. در صورتی که اگر بعد از آخرین نسل از ادیبان کهن این سرزمین که غزل می‌گفتند در همان حال و هوای کهن(هم‌چون ملک‌العرای بهار)، و پس از آن بدعت‌هایی که (نیما) در شعر معاصر گذاشت و چند شاعر به تفنن غزلی به سبک و سیاق جدید گفتند، در این میان دو دیگر بودند که تمامی غزل معاصر وام‌دار و باردار از این دو فرد است. یکی بانو (سیمین بهبهانی) و دیگری مرحوم (حسین منزوی). دیگران هم غزل گفته‌اند و بدعت‌هایی گذاشته‌اند اما در مقابل تلاش‌ها و ظرائف این دو فرد بدعت‌ها و غزل‌هایشان حکم شوخی را دارند. حال، این‌که چرا درباره‌ی (منزوی) چه در حیات و چه بعد از وفاتش چیزی نگفتند و قدرش را ندانستند علتی ندارد به جز همان مبحثی که بارها به آن اشاره کرده‌ام و آن کوته‌بینی و کوتولگی نسل اندر نسل ما ایرانیان است که نمی‌توانیم بالا بلند تر و سر تر از خود را ببینیم و معمولا ً در این هنگام یا از کنارش می‌گذریم، یا ندیده‌اش می‌گیریم، یا به سخره‌اش می‌گیریم و یا سکوت می‌کنیم؛ که جامعه‌ی ادبی ما (البته اعتقاد به جامعه‌ی بی‌ادبی بیش‌تر دارم) همه‌ی این کارها را در حق آن مرحوم انجام دادند و الحق و النصاف کم نیز نگذاشتند. حال ممکن است بگویید که فلانی اخلاق خوبی نداشت. یا فخر می‌فروخت. یا عصبی بود. یا خود را بالا می‌پنداشت یا اهل بخیه بود یا ... که برای تک تک این خزعبلات جواب دارم. اگر به اخلاق و فخر فروختن و بالا نگاه کردن می‌پردازید که کدام نویسنده (بهتر است بگویم هنرمند) را در ایران سراغ دارید که چشم دیدن هم‌سلف خویش را داشته باشد؟ او در قله‌ی غزل بود، هم‌چنان که (گلشیری) در قله‌ی داستان و هیچ شکی در این موضوع نیست و چگونه است برای دیگرانی که از او و دیگران تقلید کردند صفت‌های واقعا ً تعجب‌آور می‌سازند، اما برای او فقط سکوت کردند و می‌کنند؟ اگر به اهل بخیه بودن او اشاره می‌کردند که مطلقا ً دوست ندارم وارد حریم خصوصی افراد بشوم، اما نیمی از این نویسندگان و هنرمندان فعلی این سرزمین را از نزدیک می‌شناسم. هم‌چنین بسیاری از آنان که به دیار باقی شتافتند. برای من به تعداد انگشت‌های یک دست نام بیاورید کسانی را که (هنرمندند) و "اهل بخیه" نیستند؛ چه از رفتگان و چه از ماندگان. ـ عرض کردم به تعداد انگشت‌های یک دست. پس بی‌تردید نمی‌توان منکر عظمت غزل (حسین منزوی) و پاره‌ای از اشعاری که در سبک (شعر نو) سروده است شد و این سکوت بی‌تردید نشان از عدم رضایت حضور او در بین دیگر شاعران داشت و دارد

از خاطره‌ها گفتم و سبب آشنایی بیش‌تر من با اشعار (حسین منزوی) و (قیصر امین‌پور) که هر دو رخ در نقاب خاک کشیده‌اند. عزیزی بود که هر دوی این‌ها را خوانده بود و خوب خوانده بود و وقتی که از من دل‌گیر بود یا ناراحت و یا دل‌شکسته و یا از همه‌ بیش‌تر، تندی‌های مرا می‌دید؛ به جای این‌که گله و شکایت و ناراحتی کند، با وقار برایم شعری از یکی از این دو عزیز را می‌نوشت و این هنر را داشت که شعری را انتخاب کند که تمام که نه؛ اما نیمی از حرف‌ها یا گلایه‌اش را به من برساند. این بزرگی و این بزرگواری وی باعث شد تا من نیز راغب بشوم و به صورت جدی آثار این دو از دست‌رفته را بخوانم و دیدم آن عزیز اگر به آن درجه از بزرگواری رسیده بود که گله و شکایت نکند و به شعر حرف‌هایش را بزند، حق داشت؛ چرا که مگر می‌توان از شعرها و نگاه و زلالی این دو شاعر نوشید و بهره برد و خود به زلالی نرسید؟

چشمان تو که از هیجان گریه می‌کنند
در من، هزاران چشم نهان، گریه می‌کنند

نفرین به شعرهایم اگر چشم‌های تو
این‌گونه از شنیدنشان گریه می‌کنند

شاید که آگه‌اند ز پایان ماجرا
شاید برای هر دومان گریه می‌کنند

وقتی تو گریه می‌کنی ای دوست، در دلم
انگار، ابرهای جهان، گریه می‌کنند

انگار با تو، بار دگر، خواهران من
در ماتم برادرشان گریه می‌کنند

حس می‌کنم که گریه، فقط گریه‌ی تو نیست
همراه تو، زمین و زمان گریه می‌کنند

به هر حال، چون این دو شاعر و شعرهایشان برای من یاد آور حضور آن نازنین و ارتباط زیبایی که با او بود و هست و اوج و حضیض‌هایش، هنوز که گاهی این رابطه به چالش می‌کشد یاد چند شعر (منزوی) می‌افتم. یکی از آن‌ها را که حضوری پر رنگ‌تر در بین بقیه برایم دارد را در پایان می‌آورم و دیگر باقی بقایتان

می‌توانی آن‌قدر خسته باشی
که خواب را، که کابوس را
حتا مرگ را، پس بزنی
جهان، جوابم کرده است
اتاق از هرّای دیوان و هراس کرکسان
آکنده است

چراغ را خاموش نکن، می‌ترسم
زمزمه را نکـُـش، می‌ترسم
آه که اگر امشب
تنها همین امشب
صبحی داشته باشد
دیگر جهان، همیشه
آفتابی
خواهد بود
(less) "

مريم بانو read and liked Saman's review of به همین سادگی:

"
به همان سادگی
که کلاغ سالخورده
با نخستین سوت قطار
سقف واگن متروک را
ترک می‌گوید
دل،
دیگر
در جای خود نیست
به همین �...more
به همان سادگی
که کلاغ سالخورده
با نخستین سوت قطار
سقف واگن متروک را
ترک می‌گوید
دل،
دیگر
در جای خود نیست
به همین سادگی!(less) "

مريم بانو read and liked Saman's review of در رهگذار باد و آبی، خاكستری، سیاه:

"پیش‌تر، درباره‌ی شعرهای مرحوم(حمید مصدق) نوشته‌ام. شعرهای او من را یاد روزهای نوجوانی‌ام می‌اندازد. روزهایی که دنیا در چشمم زیبا بود. ف�...more پیش‌تر، درباره‌ی شعرهای مرحوم(حمید مصدق) نوشته‌ام. شعرهای او من را یاد روزهای نوجوانی‌ام می‌اندازد. روزهایی که دنیا در چشمم زیبا بود. فکر می‌کردم می‌توانم خیلی کارها بکنم. به خیلی جاها برسم. زمین و زمان را به هم بدوزم. روزهایی که روزگار تسمه از گرده‌ام نکشیده بود. تازه نفس بودم. آن روزها آب و زمین و هوا بیش‌تر بود. یک ترانه، یک قصه مدت‌ها سرگرمم می‌کرد. آن روزها، زور خدا هم حتی بیش‌تر بود. آن روزها، غم بود؛ اما کم بود

گمان می‌کنم این دو منظومه و به خصوص منظومه‌ی(آبی، خاکستری، سیاه) را اکثر کتاب‌خوان‌ها و یا حتی کتاب ‌نخوان‌ها، خوانده یا شعرهایش را شنیده‌اند. مثلاً
چه کسی می‌خواهد
من و تو ما نشویم
خانه‌اش ویران باد

یا
وای باران، باران
شیشه‌ی پنجره را باران شست
از دل من اما
چه کسی نقش تو را خواهد شست؟

این بیت‌ها هنوز با صدای خود آن مرحوم در گوشم باقی مانده
تو بهاری؟
- نه، بهاران از توست
از تو می‌گیرد وام
هر بهار این همه زیبایی را
هوس باغ و بهارانم نیست
ای بهین باغ و بهارانم تو

یا همین شعر معروف
تو به من خندیدی
و نمی‌دانستی
من به چه دلهره از باغچه‌ی همسایه
سیب را دزدیدم

الان که دارم این‌ها را می‌نویسم به یاد آن روزها هستم. ای کاش هیچ وقت بزرگ نمی‌شدم. کودکی‌ها و آن روزها خوب بودند. خیلی خوب‌تر. آن روزها نمی‌دانستم مرگ عزیز یعنی چی؟ داغ فرزند یعنی چی؟ این همه قتل برای چیست؟ به قول (شاملو):
در زمان سلطان محمود می‌کشتند که شیعه است،
زمان شاه سلیمان می‌کشتند که سنی است،
زمان ناصرالدین شاه می‌کشتند که بابی است،
زمان محمد علی شاه می‌کشتند که مشروطه طلب است،
زمان رضا خان می‌کشتند که مخالف سلطنت مشروطه است،
زمان کره‌اش می‌کشتند که خراب‌کار است،
امروز توی دهن‌اش می‌زنند که منافق است و فردا وارونه بر خرش می‌نشانند و شمع‌آجین‌اش می‌کنند که لا مذهب است. اگر اسم و اتهامش را در نظر نگیریم چیزی عوض نمی‌شود: تو آلمان هیتلری می‌کشتند که یهودی است،
حالا تو اسرائیل می‌کشند که طرف‌دار فلسطینی‌ها است،
عرب‌ها می‌کشند که جاسوس صهیونیست‌ها است،
صهیونیست‌ها می‌کشند که فاشیست است،
فاشیست‌ها می‌کشند که کمونیست است‌،
کمونیست‌ها می‌کشند که آنارشیست است،
روس ها می‌کشند که پدر سوخته از چین حمایت می‌کند،
چینی‌ها می‌کشند که حرام‌زاده سنگ روسیه را به سینه می‌زند،
و می‌کشند و می‌کشند و می‌کشند...
و چه قصاب‌خانه‌یی است این دنیای بشریت

آن روزها نمی‌دانستم معاش چیست؟ نمی‌دانستم خیلی‌ها حاضرند برای پول یا رفاه خود و عمر خود را به هر قیمتی بفروشند. آن‌روزها نمی‌دانستم طلاق چیست؟ جدایی چیست؟ وداع یعنی چی؟ فراغ چیست؟ دل‌بستن یعنی چی؟ دل‌کندن چه مفهومی دارد؟ کینه چیست؟ غرور چیست؟ مقام چیست؟ خیانت چه مفهومی دارد؟ باختن یعنی چی؟ ای امان. ای امان

به هر حال نمی‌دانم چرا امروز از صبح و حتی در محل کارم یاد این دو منظومه و شعرهای آن مرحوم هستم. به قول(احمدرضا احمدی): مرا می‌بخشید
گاهی تکرار روزهای گذشته
برای من تسلی‌ است
مرا می‌بخشید

«»«»«»

در پایان یکی از شعرهای کتاب(در رهگذار باد) را انتخاب کردم که آن موقع دوستش نداشتم، اما الان می‌پسندمش و وقتی می‌خوانمش سیگاری روشن می‌کنم و، دیگر هیچ

دیدم در آن کویر درختی غریب را
محروم از نوازش یک سنگ رهگذر
تنها نشسته‌ای،
بی‌برگ و بار، زیر نفس‌های آفتاب
در التهاب،
در انتظار قطره‌ی باران
در آرزوی آب

ابری رسید
- چهره درخت از شعف شکفت
دلشاد گشت و گفت: ای ابر، ای بشارت باران
آیا دلِ سیاهِ تو از آه من بسوخت؟

غرید تیره ابر
برقی جهید و چوب درخت کهن
بسوخت!

«»«»«»

چون آن درختِ سوخته‌ام در کویر عمر
ای کاش،
خاکستر وجود مرا با خویش،
می‌برد باد،
باد بیابانگرد

ای داد
دیدم که گردباد
- حتی
خاکستر وجود مرا
با خود نمی‌برد

(less) "