Jeroenf's Reviews > HhhH: Himmlers hersens heten Heydrich

HhhH by Laurent Binet
Rate this book
Clear rating

by
1937303
's review
Sep 19, 13

bookshelves: history, non-fiction, world-war-ii
Read in February, 2012

‘De beul van Praag’ en ‘het blonde beest’ noemden ze hem. Nazikopstuk Reinhard Heydrich ging niet bepaald zachtzinnig te werk toen hij het door de Duitsers bezette Tsjechië onder de knoet probeerde te houden. Hij was ook een van de architecten van de Endlösung. Voor het verzet werd hij hierdoor het ideale mikpunt voor een aanslag.

HhhH – de titel verwijst naar een andere bijnaam voor Heydrich: Himmlers Hirn Heiβt Heydrich (Himmlers hersens heten Heydrich) – is een bijzonder boek. Je kan er moeilijk een etiket op plakken. Niet alleen vertelt Laurent Binet minutieus over de voorbereidingen, de uitvoering en de gevolgen van de aanslag, die de naam Operatie Anthropoid meekreeg. Het is ook een soort schrijversdagboek. Daardoor volgen we haast ‘live’ mee hoe het boek tot stand is gekomen. Non-fictie dus, maar het verhaal van de aanslag is bijna als een roman geschreven. Voetnoten en een bibliografie hoef je niet te verwachten. Het verhaal bevat dan ook alle elementen voor een klassieke roman: je hebt de ‘goeden’ (de verzetsleden), de ‘slechten’ (de nazi’s) en op het einde ook nog een verrader. Met de smalle Praagse straatjes als setting. Door het verteltalent van Binet blijft HhhH bovendien tot het einde spannend, ook al weten we hoe het afloopt.

Binet is geen zelfzekere schrijver die overkomt alsof hij alle wijsheid in pacht heeft. Neen, doorheen het boek uit hij regelmatig zijn twijfels. Hij geeft eerlijk toe als hij iets niet weet of ergens niet zeker van is (was de Mercedes van Heydrich nu zwart of donkergroen?). Veel bronnenmateriaal over de aanslagplegers Jan Kubiš en Jozef Gabčík bestaat er niet. Maar hoe kan je deze personages in een geschiedkundig werk tot leven brengen zonder hun een stem te geven of emoties toe te dichten? Dat is een dilemma waarmee Laurent Binet worstelt. “In een historische roman is er niets kunstmatiger dan dialogen die op basis van min of meer uit de eerste hand afkomstige getuigenissen in scène zijn gezet onder het mom de dode bladzijden uit het verleden wat leven in te blazen (…) Mijn dialogen zullen verzonnen zijn, als ik ze niet kan baseren op precieze, betrouwbare bronnen die bijna woordelijk exact zijn. In dit laatste geval functioneert de dialoog niet als hypotypose, maar eerder omgekeerd als een soort parabel. Als het niet volkomen exact kan zijn dan maar louter illustratief. En om verwarring te vermijden zullen alle dialogen die ik verzin (en dat zullen er niet veel zijn) worden opgevoerd als toneelscènes. Een druppeltje stilering dus in een oceaan van realiteit.”

HhhH is een erg persoonlijk boek en het enthousiasme waarmee Laurent Binet zijn geliefkoosde onderwerp bejegent werkt erg aanstekelijk. Door de vele korte hoofdstukken en de afwisseling tussen de eigenlijke roman en het relaas van zijn totstandkoming zit er een mooi strak ritme in het boek. Gezien het onderwerp had ik een emotioneel moeilijk te verteren boek verwacht. Dat is het bij momenten, zeker naar het einde toe, onder meer wanneer de Duitsers als wraakactie voor de aanslag het dorp Lidice met de grond gelijkmaken. Maar de fragmenten over het schrijven van het boek zijn vaak wat luchthartiger, zonder dat Binet hiermee het respect voor de vele slachtoffers die in HhhH te betreuren vallen besmeurt.
Likeflag

Sign into Goodreads to see if any of your friends have read HhhH.
Sign In »

No comments have been added yet.